Jesus Maria Leizaola
Jesus Maria Leizaola | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() (1980) ![]() | |||||||||||
1980ko martxoaren 31 - 1980ko irailaren 19a - José Antonio Rubalkaba Quintana → Barrutia: Bizkaia Hautetsia: Eusko Legebiltzarreko I. legealdia
1960ko martxoaren 22a - 1980ko apirilaren 9a ← Jose Antonio Agirre - Carlos Garaikoetxea →
1936ko urriaren 9a - 1960ko martxoaren 22a - Frantzisko Jabier Landaburu →
1933ko abenduaren 7a - 1934ko ekainaren 27a Barrutia: Gipuzkoa Hautetsia: Espainiako Bigarren Errepublikako 2. legegintzaldia
1931ko uztailaren 12a - 1933ko urriaren 9a Barrutia: Gipuzkoa Hautetsia: 1st legislature of the Second Spanish Republic (en) ![]() | |||||||||||
Bizitza | |||||||||||
Jaiotza | Donostia, 1896ko irailaren 7a | ||||||||||
Herrialdea | ![]() | ||||||||||
Bizilekua | Donostia | ||||||||||
Heriotza | Donostia, 1989ko martxoaren 16a (92 urte) | ||||||||||
Hobiratze lekua | Polloeko hilerria | ||||||||||
Familia | |||||||||||
Ezkontidea(k) | María del Coro Loidi (en) ![]() | ||||||||||
Hezkuntza | |||||||||||
Heziketa | Valladolideko Unibertsitatea 1915) lizentzia : zuzenbide | ||||||||||
Hizkuntzak | gaztelania euskara | ||||||||||
Jarduerak | |||||||||||
Jarduerak | politikaria eta abokatua | ||||||||||
Lantokia(k) | Madril | ||||||||||
Jasotako sariak | ikusi
| ||||||||||
Kidetza | Euskalerriaren Adiskideen Elkartea | ||||||||||
Sinesmenak eta ideologia | |||||||||||
Erlijioa | Erromatar Eliza Katolikoa | ||||||||||
Alderdi politikoa | ![]() | ||||||||||
![]() | |||||||||||
![]() |
Jesús María Leizaola Sánchez (Donostia, 1896ko irailaren 7a - Donostia, 1989ko martxoaren 16a) abokatua, idazlea eta EAJko burua izan zen.
1931n, 1933an eta 1936an Madrilgo gorteetan diputatu hautatuta, 1936ko urrian lehenengo Eusko Jaurlaritzak Justizia eta Kultura sailburu izendatu zuen. Frantzian 1937tik aurrera erbesteratuta, Normandiako Lehorreratzean aliatuen laguntzako unitate militar txiki bat antolatu zuen. Agirre lehendakaria hil zenean (1960), lehendakari izendatu zuten.
Bizitza
Oinarrizko ikasketak Lekarozko ikastetxean egin ondoren Deustuko Unibertsitatean amaitu zituen zuzenbide ikasketak. Gaztetandik EAJ alderdiko kide izan zen, eta lehen eskutik dastatu zuen Guardia Zibilaren tratu gogorra, gaztea zela Bermeon "Jaungoikoa eta Lagizarra" oihu egitearren polizia paramilitar horretako kideek atxilotu eta 25 kilometroz eskuburdinak jantzita oinez behartuta eraman zutenean.[1] 1917an Gipuzkoako Aldundian lanean zebilela, aldarrikapen autonomiazaleetan parte hartu zuen. 1919-1925 urte bitartean Bilboko udaletxeko Ogasun zuzendaria izan zen. 1922an espetxean egon zen Alfontso XIII.aren aurrean, Euskal Unibertsitatea eskatuz, egindako protesta ekintza batengatik.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Leizaola_eta_Elosegi._Euskal_Herria..jpg/250px-Leizaola_eta_Elosegi._Euskal_Herria..jpg)
1924tik María del Coro Loidi Zulaikarekin ezkonduta egon zen. 1931n Espainiako Gorteetako diputatua izan zen Gipuzkoatik Espainiako Bigarren Errepublikaren garaiko lehen legegintzaldian. Hara zela, Espainiako Alderdi Sozialistako parlamentari batek ukabilkada bat eman zion parlamentu eztabaidaren erdian, saio batean.[1] 1933an diputatu hautatu zuten berriro, baina dimisioa eman eta Gipuzkoako Aldundiko idazkaritza hartu zuen. 1936an, Donostiako burukide jeltzaleetako bat izan zen eskuindar matxinoen indarrek hiria mendean hartu arte. 1936ko Autonomia Estatutua onartu zelarik, Zuzentza burukidea izendatu zuen Jose Antonio Agirre Lehendakariak. Frankistek Bilbo inguratua zutenean, behin-behineko Defentsarako Batzordeko lehendakari izendatu zuten.
1937an Agirre Lehendakariak Frantziara erbesteratzeko agindua eman zion Leizaolari. Frantzian euskal iheslariei laguntzen jardun zuen eta 1946an Agirre lehendakariak ogasun burukidea izendatu zuen. 1960an Agirre hil zenean, Eusko Jaurlaritzako Lehendakari hautatu zuten, erbestean. 1979ko abenduaren 15a arte ez zen Hego Euskal Herrira itzuli[2] eta Carlos Garaikoetxea lehendakariari zilegitasun osoa eman zion. 1980an Euskal Autonomia Erkidegoko legebiltzarkide hautatu zuten. Handik urtebetera, Euskalerriaren Adiskideen Elkartean sartu zen eta sarrera hitzaldian La euritmia en la poesía vasca y sus relaciones con otras Bellas Artes lana irakurri zuen. Euzkadi, Gipuzkoarra, Argia, El Día, Yakintza, Eusko-Enda. Euzko-Deia, Alderdi, Diario Oficial eta Gudari aldizkarietan eman zituen argitara artikuluak.
Toki izenak
Euskal Herriko hainbat udalek Leizaola lehendakaria gogoratu nahi izan dute beraien kaletegian.
Berango: Kalea.
Leizaola lehendakariaren kalea (Bilbo): Kalea Abandoibarra aldean.
Jesus Maria Leizaola pasealekua (Donostia): Kursaal jauregiaren ondoko kai-muturreko ibiltokia.
Gasteiz: Enparantza.
Langraiz Oka: Kalea.
Mungia: Enparantza.
Zamudio: Enparantza.
Liburuak
- Literatura Vasca (1923);
- Contribución vasca a la ciencia y al derecho (1935);
- La frontera vasca contra los moros (1937), Contribución de los vascos a la formación y a la ciencia del Derecho (1937);
- Economía vasca (1937);
- Euzkadik Iberia lurraldeko erriak alkartu (1945);
- Estudios sobre la poesía vasca (1951);
- La poesía vasca en las Bellas Artes (1951);
- La Crónica en la poesía popular vasca (1961);
- Líneas generales de la formación de la economía vasca en la historia hasta hoy (1962);
- 1808-1814 en la poesía popular vasca y otros estudios (1965);
- Acontecimientos del s. XX en poetas euskéricos (1974);
- Crónicas y romances en la poesía euskérica (1981);
- La marina civil vasca en los siglos XIII, XIV y XV (1984).
Iruditegia
- Leizaola lehendakariaren ibiltokia jaioterriko, Donostiako, Kursaal jauregiaren ondoan.
Erreferentziak
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ a b Kurlansky, Mark. (1999). The Basque History of the World. , 238 or. ISBN 0-8027-1349-1..
- ↑ Egoitzak. Lehendakaritza.
Kanpo loturak
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Jesus Maria Leizaola |
- Biografia Leizaola elkargoaren webgunean
- Jesus Maria Leizaola eta beste lehendakariak Eusko Jaurlaritzaren gunean
- (Gaztelaniaz) [1][Betiko hautsitako esteka]. Hamaika Bide Elkartearen webgunean jasotako fitxa.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/eu/timeline/e7jtzsnycojfwrvrcocnzj83huccwg9.png)
![]() | Eusko Jaurlaritzako sailburuak (1936) | ![]() |
---|---|---|
Jose Antonio Agirre (Lehendakaritza) • Jesus Maria Leizaola (Lehendakariordetza eta Justizia eta Kultura) • Telesforo Monzon (Herrizaintza) • Eliodoro de la Torre (Ogasuna) • Santiago Aznar (Industria) • Juan de los Toyos (Lana, Aurreikuspen eta Komunikazioa) • Juan Gracia (Laguntza Soziala) • Ramon Maria Aldasoro (Merkataritza eta Hornikuntza) • Juan Astigarrabia (Herri Lana) • Alfredo Espinosa (Osasuna) • Gonzalo Nardiz (Nekazaritza eta Arrantza) |
Aurrekoa Jose Antonio Agirre | Eusko Jaurlaritzako lehendakaria![]() 1960eko martxoaren 22a - 1979 | Ondorengoa Carlos Garaikoetxea |
![]() | Eusko Jaurlaritzako lehendakariak | ![]() |
---|---|---|
Jose Antonio Agirre (1936-1960) • Jesus Maria Leizaola (1960-1979) • Carlos Garaikoetxea (1980-1985) |
- i
- e
- a
1906-1908 Santiago Alda, Alipio Larrauri, Antonio Arroyo, Vicente Larrinaga eta Eduardo Arriagak osaturiko zuzendaritza batzordea
1908-1916: Luis Arana Goiri
- Banaketa (1916-1930):
- Euzko JEL-Batza: 1916-1917: Ramon Bikuña • 1917-1920: Gorgonio Renteria • 1920-1930: Ignacio Rotaetxe
- Aberri: 1922-1930: Luis Arana Goiri (ohorezko presidentea) • 1921-1923: Manuel Egileor • 1923-1928: Alipio Larrauri • 1928-1930: Zeferino Jemein
- Berrelkartzea (1930)
- 1930-1932: Ramon Bikuña • 1932-1933: Luis Arana Goiri • 1933-1934: Jesus Doxandabaratz • 1934-1935: Ixaka Lopez Mendizabal • 1935-1951: Doroteo Ziaurritz • 1951-1957: Juan Ajuriagerra • 1957-1962: Jose Agerre • 1962-1971: Joseba Rezola, Jesus Solaun eta Ignacio Untzetak osaturiko zuzendaritza batzordea • 1971-1975: Mikel Isasi • 1975-1977: Ignacio Untzeta • 1977-1980: Carlos Garaikoetxea • 1980-1984: Xabier Arzalluz • 1984-1985: Roman Sudupe • 1985-1987: Jesus Insausti "Uzturre" • 1987-2004 Xabier Arzalluz • 2004-2007 Josu Jon Imaz • 2007-2012 Iñigo Urkullu • 2013-gaur egun Andoni Ortuzar
Eli Gallastegi "Gudari" • Manuel de la Sota "Txanka" • Manuel Egileor "Ikasle" • Elbira Zipitria • Karmele Errazti • Polixene Trabudua • Manuel Irujo • Jose Antonio Agirre • Telesforo Monzón • Juan Ajuriagerra
Joseba Rezola • Jesus Galindez • Joseba Elosegi • Jesus Insausti "Uzturre" • Jesus Maria Leizaola • Sabin Zubiri
Carlos Garaikoetxea • Xabier Arzalluz • Ramon Labaien • Jose Antonio Ardanza • Iñaki Anasagasti • Juan Mari Atutxa • Jose Angel Cuerda • Iñaki Azkuna • Mari Karmen Garmendia • Juan Jose Ibarretxe • Idoia Zenarrutzabeitia • Joseba Egibar • Miren Azkarate • Josu Jon Imaz • Iñigo Urkullu • Josu Erkoreka • Bakartxo Tejeria • Andoni Ortuzar • Imanol Pradales
Datuak: Q644465
Multimedia: Jesús María Leizaola / Q644465