Andriej Kurbski
![]() | |||
![]() Lewart (Lew II) | |||
Data urodzenia | 1528 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 1583 | ||
Dzieci | Dymitr Michał Kurbski | ||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Ivan_the_Terrible_listens_to_a_letter_from_Andrey_Kurbsky.jpg/240px-Ivan_the_Terrible_listens_to_a_letter_from_Andrey_Kurbsky.jpg)
Andriej Michajłowicz Kurbski, Krupski[1][2][3] (ros. Андрей Михайлович Курбский; 1528–1583) – dowódca wojskowy, polityk, jeden z najbliższych współpracowników cara Rosji Iwana IV Groźnego.
Życiorys
Pochodził z dynastii Rurykowiczów Jarosławskich, dlatego nazywany Kurbski-Jarosławski. Wsławił się w czasie zdobywania Kazania w 1552 roku, zyskując nieograniczone zaufanie Iwana IV. W 1556 roku wliczony został w poczet bojarów. W czasie wojny inflanckiej dowodził w roku 1560 wyprawą na Felin i zwycięskim oblężeniem twierdzy w Dorpacie. 19 sierpnia 1562 roku został pobity przez wojska polskie starosty różańskiego Stanisława Leśniowolskiego w bitwie pod Newlem. W 1564 roku po klęsce wojsk rosyjskich w bitwie pod Czaśnikami i zesłaniu do Dorpatu postanowił zmienić front i 30 kwietnia tego samego roku przeszedł na stronę Polski i Litwy. Poświęcił przy tym matkę, żonę i 9-letniego syna, których Iwan Groźny rozkazał stracić[4].
W latach 1564–1579 wymieniał listy z carem, korespondencja ta stanowi wyjątkowy przykład sztuki epistolograficznej, gdy były poddany, korzystając z azylu, prosto w oczy oskarża swojego cara samodzierżcę. W 1565 roku stanął na czele zagonu Tatarów litewskich, którzy spustoszyli Rosję. W dowód jego zasług wojennych król Zygmunt II August nadał mu liczne wsie i dobra na Wołyniu. Zbliżył się do Konstantego Ostrogskiego, widząc w nim obrońcę prawosławia w Rzeczypospolitej. Pod koniec życia dokonał wielu przekładów z pism Ojców Kościoła z łaciny na język cerkiewnosłowiański. Został pochowany w monasterze Trójcy Świętej w Werbce koło Kowla, którego przełożony był jego spowiednikiem. Grób, podobnie jak zabudowania klasztoru, nie przetrwał do naszych czasów.
Był trzykrotnie żonaty, z czego jedno małżeństwo skończyło się rozwodem. Z trzeciego związku posiadał syna Dymitra Michała (1582–1645), który dokonał konwersji na katolicyzm oraz był posłem upickim[5][6].
Przypisy
- ↑ Wolff 1895 ↓, s. 194.
- ↑ c.554 (herb Krupskich), «Poczet herbow szlachty Korony Polskiey y Wielkiego Xięstwa Litewskiego: gniazdo y perspektywa staroświeckiey cnoty», Potocki Wacław, Krakow, 1696 r.;
- ↑ с.504-506 tom 1 (Index, Tesserae gentiliciae in regno Poloniae s M.D. Lit.), «Orbis Poloni», Simone Okolski, Cracov, 1641;
- ↑ Davies 2010 ↓, s. 515.
- ↑ Davies 2010 ↓, s. 516.
- ↑ Wolff 1895 ↓, s. 195 i n..
Bibliografia
- Józef Wolff: Kniaziowie litewsko-ruscy od końca czternastego wieku. Warszawa: Gebethner i Wolff, 1895.
- Norman Davies: Boże igrzysko. Historia Polski. Wyd. 4. Znak, 2010.
Linki zewnętrzne
- Genealogia (Андрей Михайлович Курбский) (ros.)
- ПЕРЕПИСКА ЦАРЯ ИВАНА ГРОЗНОГО И КНЯЗЯ АНДРЕЯ МИХАЙЛОВИЧА КУРБСКОГО (ros.)
- История о великом князе Московском (ros.)
- ISNI: 0000000140161413
- VIAF: 212491403
- LCCN: n81102593
- GND: 118568248
- LIBRIS: b8nqrm8v53jnlkz
- BnF: 12031302t
- SUDOC: 028160401
- SBN: UFIV096029
- NLA: 35198710
- NKC: jx20050627006
- BNE: XX5408961
- NTA: 070213593
- BIBSYS: 90746102
- CiNii: DA05526139
- PLWABN: 9810594069205606
- NUKAT: n96031754
- J9U: 987007393050705171
- LNB: 000118739
- NSK: 000124896
- KRNLK: KAC201415473
- LIH: LNB:V*130112;=w3
- PWN: 3929154
- Britannica: biography/Andrey-Mikhaylovich-Prince-Kurbsky
- Universalis: andrei-mikhailovitch-kourbski
- БРЭ: 2124825
- VLE: andrej-kurbskij
- DSDE: Andrej_Kurbskij
- Hrvatska enciklopedija: 34702