Dsungaripterus
Dsungaripterus | |||
Yang, 1964 | |||
Okres istnienia: jura późna–kreda wczesna PreꞒ Ꞓ O S D C P T J K Pg N Q 161.5/100.5 161.5/100.5 | |||
![]() Dsungaripterus weii | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | zauropsydy | ||
Podgromada | diapsydy | ||
Infragromada | archozauromorfy | ||
Rząd | pterozaury | ||
Podrząd | |||
Nadrodzina | Dsungaripteroidea | ||
Rodzina | Dsungaripteridae | ||
Rodzaj | Dsungaripterus | ||
Gatunki | |||
| |||
| |||
|
Dsungaripterus – rodzaj pterozaura z rodziny Dsungaripteridae żyjącego od późnej jury do wczesnej kredy na terenie dzisiejszych Chin, Korei Południowej oraz Tanzanii. Jego nazwa oznacza „skrzydło z Basenu Junngar” (od miejsca znalezienia w Chinach).
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/97/DsungaripterusWeii-PaleozoologicalMuseumOfChina-May23-08.jpg/240px-DsungaripterusWeii-PaleozoologicalMuseumOfChina-May23-08.jpg)
Dsungaripterus był średniej wielkości pterozaurem – rozpiętość skrzydeł dochodziła do około 3–3,5 m[1], a długość czaszki do około 50 cm[2]. Miał bardzo długi dziób z ostrymi, wygiętymi ku górze końcami. W tylnej części szczęk tkwiły krótkie, mocne płaskie zęby. Na szczycie czaszki znajdował się niewysoki grzebień, służący przypuszczalnie do ozdoby, być może zwiększający również właściwości aerodynamiczne[3]. Dsungaripterus miał stosunkowo niewielkie oczodoły, kości o grubych ściankach[1] oraz długie kończyny[2].
Filogeneza i klasyfikacja
Dsungaripterus jest rodzajem typowym rodziny Dsungaripteridae należącej do nadrodziny Dsungaripteroidea, stanowiącej część większego kladu Lophocrania, wchodzącego w skład podrzędu pterodaktyli. Jego najbliższymi krewnymi są również należące do Dsungaripteridae: Domeykodactylus, Lonchognathosaurus, Noripterus i „Phobetor”[4]. „Phobetor” parvus był początkowo opisany jako Dsungaripterus parvus, jednak późniejsze badania wykazały jego odrębność od Dsungaripterus. Obecnie rodzaj Dsungaripterus obejmuje dwa gatunki: D. weii, będący gatunkiem typowym, oraz D. brancai[2].
Paleobiologia i paleoekologia
Dsungaripterus prowadził prawdopodobnie nadmorski tryb życia, na co wskazuje budowa dzioba – odpowiednia do brodzenia w mokrym piasku (jak dzisiejsze brodźce) i miażdżenia małży, krabów oraz innych niewielkich zwierząt chronionych przez twarde skorupy czy muszle[3]. Badania Unwina i współpracowników (1997), wspierane przez Lima, Baeka i Yanga (2002) wskazują jednak na możliwy kontynentalny habitat Dsungaripterus. Hipotezę tę wspiera materiał kopalny – liczne szczątki pterozaurów z tego rodzaju odnajdowano w osadach lądowych, a nie morskich i nadmorskich[5][1]. Możliwe, że kostny grzebień był jednym z przejawów dymorfizmu płciowego u tych pterozaurów[3], co wskazywałoby na terytorializm lub występowanie u nich okresu godowego.
Historia odkryć
Dsungaripterus został opisany w 1964 przez chińskiego paleontologa Yanga Zhongjiana. Gatunek typowy, D. weii, znany jest z kilku dobrze zachowanych, lecz niekompletnych szkieletów odkrytych w Sinciangu w Chinach. W 1973 opisany został – również przez Yanga – drugi gatunek – D. brancaii, występujący na terenach dzisiejszej Tanzanii. W 1982 Bakhurina opisał D. parvus. Obecnie jest on uznawany za przedstawiciela blisko spokrewnionego z Dsungaripterus, lecz odrębnego rodzaju[2]. W 2002 w Korei Południowej odkryto kości nienazwanego jeszcze gatunku Dsungaripterus[1].
Przypisy
- ↑ a b c d Jong-Deock Lim, Kwang-Seok Baek, Seung Young Yang. A new record of a pterosaur from the Early Cretaceous of Korea. „Current Science”. 82 (10), 2002. (ang.).
- ↑ a b c d Pterosauria – Pterodactyloidea – Dsungaripteridae. DinoData. [dostęp 2009-03-01]. (ang.).
- ↑ a b c Dsungaripterus. Enchanted Learning Software. [dostęp 2009-03-01]. (ang.).
- ↑ David M. Unwin: The Pterosaurs: From Deep Time. New York: Pi Press, 2006, s. 246. ISBN 0-13-146308-X.
- ↑ D. M. Unwin, N. N. Bakhurina, M. Manabe, Lü J. Pterosaurs from Asia. „Journal of the Paleontological Society of Korea”. 2, s. 43–65, 1997.
- p
- d
- e
- kategoria
- lista
- era mezozoiczna: trias, jura, kreda
Rhamphorhynchoidea | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Pterodaktyle |
|
- EoL: 52570578
- GBIF: 4818470
- identyfikator taksonu Fossilworks: 38481