Głodzenie
detractio | |||
![]() Trzech więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego Buchenwald (Holender, Polak i Rosjanin), którzy w momencie uwięzienia ważyli około 70 kg, natomiast po 11 miesiącach głodzenia 32 kg | |||
Klasyfikacje | |||
ICD-10 | T73.0 | ||
---|---|---|---|
DiseasesDB | 12415 | ||
MeSH | D013217 | ||
|
Głodzenie (łac. detractio) – przyjmowanie pokarmu w ilości niewystarczającej do pokrycia zapotrzebowania organizmu. Długotrwałe głodzenie prowadzi początkowo do spadku masy ciała, następnie do wyniszczenia, niewydolności narządów wewnętrznych i w końcowym etapie do śmierci.
Patofizjologia głodzenia
W warunkach fizjologicznych (prawidłowych) pokarm jest przyjmowany w sposób przerywany, a energia wydatkowana w sposób ciągły[1]. Organizm ludzki jest naturalnie przystosowany do głodzenia i uruchamia mechanizmy adaptacyjne zarówno w okresie krótko- i długotrwałego głodzenia[1]. W eksperymencie Minnesota podawano 32 młodym ochotnikom 2/3 ich dziennego potrzebowania przez okres 24 tygodni[2]. Zaobserwowano utratę 23% masy ciała, 71% masy tkanki tłuszczowej, 24% masy komórkowej (bogate w potas komórki zużywające energię) i 40% spadek wskaźnika metabolicznego. Po 24 tygodniach nastąpiła stabilizacja masy ciała związana z redukcją masy ciała, spadkiem poziomu katecholamin i hormonów tarczycy w surowicy oraz zaprzestaniem aktywności fizycznej[2][3].
Obraz kliniczny
Reakcja organizmu na głodzenie jest zależna od zasobów energetycznych, czasu trwania głodzenia oraz dodatkowych sytuacji stresowych takich jak uraz, sepsa lub ciężka choroba[4]. Głodzenie w okresie powyżej 3 miesięcy, utrata 40% masy ciała lub spadek BMI poniżej 10 u kobiet i 11 u mężczyzn prowadzi zwykle do śmierci[1]. Opisano przypadki leczniczego głodzenia u bardzo otyłych osób trwające 249[5] i 382[6] dni[1].
Głodzenie proste
W głodzeniu prostym w ciągu 72 godzin zostają zużyte rezerwy glikogenu, procesy glukoneogenezy rozpoczynają się po 24 godzinach, w których stopniowo są zużywane tłuszcze i białka[7][8]. W ciągu pierwszych 48 godzin wzrasta metabolizm, który następnie spada[8]. W pierwszym okresie proces glukoneogenezy z aminokwasów prowadzi do utraty białka w wysokości 50 gramów na dobę (200 gramów mięśni na dobę), proces ten ulega zahamowaniu w miarę przechodzenia mózgu ze spalania glukozy na ciała ketonowe[9]. Głodzenie proste prowadzi do głodzenia typu marasmus[10].
Głodzenie stresowe
W głodzeniu stresowym (in. głodzenie powikłane[7]) oprócz głodzenia dodatkowym elementem jest sytuacja stresowa, taka jak uraz, sepsa lub ciężka choroba[11]. W takiej sytuacji z powodu odpowiedzi metabolicznej na stres nie dochodzi do spadku katabolizmu, wzrasta wskaźnik metaboliczny, insulinooporność wzrasta w większym stopniu niż w głodzeniu prostym[11]. Głodzenie stresowe prowadzi do głodzenia typu kwashiorkor[10].
Głodzenie przedoperacyjne
Współcześnie (2011) zaleca się głodzenie przez 6 godzin przed planowanym zabiegiem operacyjnym oraz niespożywanie klarownych płynów (kawa, herbata, sok) przez 2 godziny przed planowanym zabiegiem operacyjnym[12].
Zobacz też
- głód
- głodówka lecznicza
- głodówka (strona ujednoznaczniająca)
- inedia (breatharianizm)
Przypisy
- ↑ a b c d Sobotka 2013 ↓, s. 182.
- ↑ a b Sobotka 2013 ↓, s. 185.
- ↑ Keys, A.; Brožek, J.; Henschel, A.; Mickelsen, O.; Taylor, H. L.: The Biology of Human Starvation. University of Minnesota Press, 1950. ISBN 978-0-8166-7234-9.
- ↑
Ewelina Swora-Cwynar, Marian Grzymisławski, Adam Mikstacki, Barbara Tamowicz. Żywienie a posocznica. „Nowiny Lekarskie”. 80 (6), s. 479–483, 2011.
- ↑ TJ. Thomson, J. Runcie, V. Miller. Treatment of obesity by total fasting for up to 249 days.. „Lancet”. 2 (7471), s. 992-6, 1966. PMID: 4162668.
- ↑
WK. Stewart, LW. Fleming. Features of a successful therapeutic fast of 382 days' duration.. „Postgrad Med J”. 49 (569), s. 203-9, Mar 1973. PMID: 4803438.
- ↑ a b
Dominika Wnęk: Niedożywienie i ocena stanu odżywienia pacjenta. Medycyna Praktyczna, 2014. [dostęp 2017-03-05].
- ↑ a b Sobotka 2013 ↓, s. 183.
- ↑ Sobotka 2013 ↓, s. 184.
- ↑ a b Sobotka 2013 ↓, s. 187.
- ↑ a b Sobotka 2013 ↓, s. 186.
- ↑
Ian Smith, Peter Kranke, Isabelle Murat, Andrew Smith, Geraldine O’Sullivan, Eldar Soreide, Claudia Spies, Bas in’t Vel. Głodzenie w okresie okołooperacyjnym dorosłych i dzieci – Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Anestezjologii. „Opieka Okołooperacyjna”, s. 8-21, 2011.
Bibliografia
- Luboš Sobotka: Podstawy Żywienia Klinicznego. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Scientifica so. z o.o., 2013. ISBN 978-83-936527-1-6.
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
- Britannica: science/starvation
- NE.se: inanition
- DSDE: inanition