Jerzy Sztachelski
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 17 stycznia 1911 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 17 grudnia 1975 | ||
Minister zdrowia i opieki społecznej | |||
Okres | od 18 maja 1961 | ||
Przynależność polityczna | |||
Poprzednik | |||
Następca | Jan Kostrzewski | ||
Minister bez teki | |||
Okres | od 13 listopada 1956 | ||
Przynależność polityczna | |||
Minister zdrowia | |||
Okres | od 10 stycznia 1951 | ||
Przynależność polityczna | |||
Poprzednik | Tadeusz Michejda | ||
Następca | |||
Minister aprowizacji i handlu | |||
Okres | od 7 kwietnia 1945 / 5 lipca 1945[1] | ||
Przynależność polityczna | Polska Partia Robotnicza | ||
Poprzednik | Jan Kwapiński[2] | ||
Następca | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Jerzy Sztachelski (ur. 17 stycznia 1911 w Puławach, zm. 17 grudnia 1975 w Warszawie) – polski doktor medycyny i polityk komunistyczny. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i V kadencji, minister aprowizacji i handlu (1945–1947), minister zdrowia (1951–1956), minister bez teki (1956–1961) oraz minister zdrowia i opieki społecznej (1961–1968).
Życiorys
Syn Jarosława i Zofii. Absolwent Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, uzyskał stopień doktora medycyny. W latach 30. związany ze komunistycznym środowiskiem Związku Lewicy Akademickiej „Front”, sądzony i uniewinniony w procesach lat 1936–1937[4][5]. Od 1939 do 1941 był naczelnikiem wydziału zdrowia w Wilnie, następnie do 1943 lekarzem w Armii Czerwonej. Od 1943 był oficerem Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR oraz uczestnikiem bitwy pod Lenino jako dowódca Batalionu Sanitarnego. Od lutego do sierpnia 1944 sekretarz generalny zarządu głównego Związku Patriotów Polskich.
Od 1945 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od grudnia 1945 do grudnia 1948 zastępca członka Komitetu Centralnego PPR, następnie (do listopada 1968) członek KC PZPR, w latach 1948–1954 członek centralnej komisji kontroli partyjnej. Od sierpnia 1944 do kwietnia 1945 wojewoda białostocki, następnie pełnomocnik rządu na Okręg mazurski (marzec 1945), minister aprowizacji i handlu (1945–1947), podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia (1947–1951), minister zdrowia (1951–1956), minister bez teki, pełnomocnik Rządu ds. stosunków z Kościołem i kierownik Urzędu do Spraw Wyznań (1956–1961), a następnie ponownie minister zdrowia i opieki społecznej do 1968. Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III i V kadencji.
W 1949 podjął starania zmierzające do powołania Akademii Medycznej w Białymstoku[6]. W uznaniu tych zasług został w roku 1960 jako pierwszy wyróżniony tytułem doktora honoris causa tej uczelni[7].
W latach pięćdziesiątych związany z „frakcją” puławian[8]. Prezes zarządu głównego Towarzystwa Krzewienia Kultury Świeckiej (1969–1975), członek Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu pod koniec lat 50.[9] Od 1959 był także jednym z wiceprezesów Rady Naczelnej ZBoWiD[10].
Sfabularyzowane losy Jerzego Sztachelskiego stanowią główny motyw trzytomowej powieści Jerzego Putramenta Wybrańcy. Był mężem Ireny Sztachelskiej.
Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera C 4-Tuje-9)[11].
Ordery i odznaczenia
- Order Sztandaru Pracy I klasy (dwukrotnie, w tym w 1964[12])
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (19 lipca 1946)[13]
- Order Krzyża Grunwaldu III klasy
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
- Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946)[14]
- Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)[15]
- Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1965)[16]
- Order Flagi Narodowej I stopnia (KRLD, 1954)[17]
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Republikańskiego Orderu Zasługi (Węgry, 1948)[18]
Przypisy
- ↑ 5 lipca 1945 Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej zyskał uznanie międzynarodowe.
- ↑ Jan Kwapiński obejmował urząd ministra przemysłu, handlu i żeglugi w rządzie Stanisława Mikołajczyka.
- ↑ Teodor Piotrowski obejmował urząd ministra aprowizacji i handlu w Rządzie Tymczasowym RP.
- ↑ Anna Jędrychowska, Zygzakiem i po prostu, Warszawa 1965, s. 135–221.
- ↑ Eugeniusz Filipajtis, Lewica Akademicka w Wilnie 1930–pocz. 1935, Białystok 1965, s. 60, 62–63.
- ↑ Jubileusz 65 lat [online], umb.edu.pl .
- ↑ Doktorzy Honoris Causa [online], umb.edu.pl .
- ↑ Październik i „Mała stabilizacja”. W: Jerzy Eisler: Zarys dziejów politycznych Polski 1944–1989. Warszawa: POW „BGW”, 1992, s. 61–62. ISBN 83-7066-208-0.
- ↑ „Trybuna Robotnicza”, nr 4 (4350), 7 stycznia 1958, s. 2.
- ↑ „Trybuna Robotnicza”, nr 211 (4865), 4 września 1959, s. 1.
- ↑ Wyszukiwarka grobów w Warszawie.
- ↑ Wręczenie odznaczeń w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 170 z 20 lipca 1964.
- ↑ M.P. z 1947 r. nr 74, poz. 490 („w wyróżnieniu zasług na polu dwuletniej pracy nad odrodzeniem państwowości polskiej, nad utrwaleniem jej podstaw demokratycznych i w odbudowie kraju”).
- ↑ M.P. z 1946 r. nr 26, poz. 43 („w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”).
- ↑ Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1.
- ↑ Odznaki honorowe „Za Zasługi dla Warszawy”, „Głos Słupski”, nr 15, 18 stycznia 1965, s. 1.
- ↑ Wysokie odznaczenia Koreańskiej Republiki Ludowej otrzymali członkowie rządu i działacze polscy. „Życie Warszawy”. Rok XI Nr 260 (3431), s. 1, 1 listopada 1954. Warszawa: Instytut Prasy „Czytelnik”. [dostęp 2023-07-01].
- ↑ Wysokie odznaczenia dla osobistości polskich i węgierskich, „Dziennik Zachodni”, nr 32, 1–2 lutego 1948, s. 1.
Bibliografia
- Tadeusz Mołdawa: Ludzie władzy 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991. Warszawa: PWN, 1991. ISBN 83-01-10386-8.
- Informacje w BIP IPN
- p
- d
- e
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Cyrankiewicz.jpg/60px-Cyrankiewicz.jpg)
- kursywa – ministrowie odwołani przed końcem istnienia rządu
- p
- d
- e
W dniu zaprzysiężenia |
|
---|---|
Późniejsi członkowie rządu |
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Cyrankiewicz.jpg/60px-Cyrankiewicz.jpg)
- kursywa – ministrowie odwołani przed końcem istnienia rządu
- p
- d
- e
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Cyrankiewicz.jpg/60px-Cyrankiewicz.jpg)
- kursywa – ministrowie odwołani przed końcem istnienia rządu
- p
- d
- e
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/PL_Boles%C5%82aw_Bierut_%281892-1956%29.jpg/60px-PL_Boles%C5%82aw_Bierut_%281892-1956%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Cyrankiewicz.jpg/60px-Cyrankiewicz.jpg)
- kursywa – ministrowie odwołani przed końcem istnienia rządu
- p
- d
- e
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Cyrankiewicz.jpg/60px-Cyrankiewicz.jpg)
- kursywa – ministrowie, odwołani przed końcem istnienia rządu
- p
- d
- e
W dniu zaprzysiężenia |
|
---|---|
Późniejsi członkowie rządu |
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Edward_Os%C3%B3bka-Morawski.jpg/60px-Edward_Os%C3%B3bka-Morawski.jpg)
- kursywa – ministrowie odwołani przed końcem istnienia rządu
- p
- d
- e
W dniu zaprzysiężenia |
|
---|---|
Późniejsi członkowie rządu |
|
- kursywa – ministrowie odwołani przed końcem istnienia rządu
- p
- d
- e
- VIAF: 306415439
- PLWABN: 9810689616505606