Kult świętych
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/St_Vitus_Cathedral_-_Stained_glass_%28retouch%29.jpg/220px-St_Vitus_Cathedral_-_Stained_glass_%28retouch%29.jpg)
Kult świętych w katolicyzmie i prawosławiu oznacza szczególną cześć oddawaną osobom uważanym za zbawione, oraz świętym aniołom. Kult świętych istnieje też w innych wyznaniach chrześcijańskich i w innych religiach.
Chrześcijaństwo
Katolicyzm
W katolicyzmie szczególny szacunek należy się Maryi, jako matce Jezusa Chrystusa, która według katolików z uwagi na brak grzechu pierworodnego (niepokalane poczęcie) i uczynkowego jest najwyższym wzorem świętości (poza Trójcą Świętą).
Kult świętych w katolicyzmie oznacza przede wszystkim zwracanie się do świętych z prośbami o wstawiennictwo i wyproszenie w ten sposób łask u Boga. Każda modlitwa adresowana do świętych faktycznie polega na zwróceniu się do Boga.
Celami tego kultu są: chwała Boża, umocnienie świętości ludu Bożego, przykład do naśladowania i wstawiennictwo przed Bogiem[1]. Do świętych można zwracać się z prośbą o wstawiennictwo do Boga. Kult świętych jest ucieleśnieniem wiary w nierozłączną wspólnotę całego mistycznego Ciała Chrystusa, to znaczy Kościoła pielgrzymującego, oczyszczającego się w czyśćcu i chwalebnego w niebie[2].
Katolicyzm odrzuca protestanckie lub antytrynitarne negowanie kultu świętych na podstawie biblijnego wersetu św. Pawła, który w liście do Tymoteusza mówi o Jezusie Chrystusie jako jedynym pośredniku między Bogiem a ludźmi (1 Tm 2, 1–5, Biblia Tysiąclecia), ponieważ celowość proszenia świętych o wstawiennictwo znajduje potwierdzenie w Księdze Apokalipsy:
6 „A kiedy wziął księgę, czworo Zwierząt i dwudziestu czterech Starców upadło przed Barankiem, każdy mając harfę i złote czasze pełne kadzideł, którymi są modlitwy świętych” (Ap 5, 8 BT). 7 „I przyszedł inny anioł, i stanął przy ołtarzu, mając złote naczynie na żar, i dano mu wiele kadzideł, aby dał je w ofierze jako modlitwy wszystkich świętych, na złoty ołtarz, który jest przed tronem” (Ap 8, 3 BT). 8 „I wzniósł się dym kadzideł, jako modlitwy świętych, z ręki anioła przed Bogiem” (Ap 8, 4 BT).
Z tych trzech wersetów biblijnych wynika, że modlitwy świętych przekazywane są Bogu:
1) przez aniołów;
2) przez Starców (czyli ludzi wierzących w Jezusa i żyjących w łasce Bożej).
W ujęciu katolickim werset Ap 5, 8 to biblijny dowód na to, że modlitwy zanoszone są Bogu przez pośrednictwo Świętych w niebie. Natomiast wersety Ap 8, 3-4 wskazują, że modlitwy kierowane do Boga są zanoszone za pośrednictwem aniołów i świętych[3].
Katolicka nauka o wstawiennictwie i inwokacji świętych została określona przez Sobór Trydencki, który naucza, że święci, którzy królują w niebie razem z Chrystusem, ofiarowują swoje modlitwy do Boga dla ludzi. Dobre i pożyteczne jest zwracanie się do świętych oraz odwołanie się do ich modlitw i pomocy dla uzyskania łask od Boga poprzez Jezusa Chrystusa. Za bezbożne uznane są te osoby, które temu zaprzeczają[4].
Prawosławie
Zgodnie z postanowieniami VII Soboru Powszechnego w Nicei (rok 787) wierni prawosławni oddają cześć (gr. προσκύνηση – pokłon, w odróżnieniu od gr. λατρεία – adoracja, przynależna jedynie Bogu) świętym, przede wszystkim ich relikwiom, jako przebóstwionym ciałom świętych oraz przedstawiającym ich ikonom.
Protestantyzm
Wyznania protestanckie odrzucają kult świętych[5], ponieważ:
- Teologia protestancka zakłada zbawienie człowieka poprzez „zakrycie” jego grzechów przez ofiarę krzyżową Chrystusa. Człowiek zbawiony jest tak samo zbrukany grzechami jak niezbawiony, Bóg jednak tych grzechów u niego nie dostrzega. Z powodu tych różnic protestanci nie uważają za stosowne czcić świętych, będących ich zdaniem takimi samymi grzesznikami, jak inni ludzie (List do Rzymian 3:23). Poza tym protestanci uważają, że każdy chrześcijanin jest świętym, gdyż został zbawiony przez Chrystusa i uświęcony przez jego krzyżową ofiarę, nie zaś przez własne zasługi (List do Rzymian 3:24-28).
- Na podstawie pewnych fragmentów Nowego Testamentu i sformułowanej na ich podstawie sztandarowej zasadzie reformacji Solus Christus, protestanci uważają, iż istnieje tylko jeden pośrednik między Bogiem a człowiekiem – Jezus Chrystus i tylko do niego należy zwracać się z prośbami w modlitwach (1 List do Tymoteusza 2:5-6).
- Protestanci w myśl zasady Soli Deo gloria chwałę i cześć oddają wyłącznie Trójjedynemu Bogu, gdyż tylko taki kult uznają za biblijnie uzasadniony (List do Rzymian 1:21-25).
W wielu Kościołach luterańskich na świecie istnieją jednak kalendarze liturgiczne zawierające imiona „świadków wiary”, szczególnie męczenników, ale także innych osób, które mogą stanowić wzór do naśladowania.
Anglikanizm
W 39 artykułach wiary Kościoła anglikańskiego odrzuca się wzywanie (inwokację) świętych, lecz potwierdza się ich wstawiennictwo, zwane w teologii anglikańskiej advocation of the saints, co oznacza: „proszenie świętych o modlitwę z nimi i w ich imieniu, lecz nie modlenie się do świętych”. W anglikanizmie istnieje kalendarz liturgiczny z wykazem dni ku czci świętych (wyznawców i męczenników). Jest wśród nich wielu świętych katolickich (również tych, którzy w 1954 r. zostali usunięci z rzymskokatolickiego kalendarza liturgicznego), a także liczne inne osoby, wyróżniające się heroicznością cnót i wiary[6].
Antytrynitaryzm
Świadkowie Jehowy odrzucają pośrednictwo i kult świętych[7] oraz kult obrazów, rzeźb i innych wizerunków. Uważane są one za bałwochwalstwo[8][9][10].
Podobne stanowisko zajmują mormoni, chrystadelfianie i unitarianie.
Judaizm
W judaizmie świętość, czyli ḳedushah, jest związana z Prawem mojżeszowym i polega na szczególnym, ponadprzeciętnym jego przestrzeganiu. Święci dodatkowo muszą wyróżniać się wysokim poziomem wiedzy religijnej[11]. Chasydyzm za świętych uznaje cadyków, takich jak np. Elimelech z Leżajska. Panuje przekonanie, że również po śmierci mogą oni swoją mocą duchową spełniać prośby i obdarzać łaskami. Stąd pochodzi zwyczaj odwiedzania ich grobów (ohel), szczególnie w określone dni lub święta, aby modlitwą lub pisemną prośbą uzyskać ich łaski[12].
Podobną czcią otaczano już w starożytności patriarchów narodu żydowskiego, takich jak Abraham, Izaak i Jakub. Ich imiona wymieniane są w modlitwach do Boga[13], a ich groby do dzisiaj są odwiedzane i zanoszone są tam prośby o łaski od Boga.
Inne religie
Osobny artykuł: Święty.
Kult świętych jest rozpowszechniony w różnych odłamach islamu, w konfucjanizmie, buddyzmie, taoizmie, shintō, dżinizmie i hinduizmie.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Kult świętych – www.niedziela.pl.
- ↑ Święci w Kościele – www.opoka.org.pl.
- ↑ a b PlacydP. Koń PlacydP., Dlaczego katolicy modlą się do NMP i Świętych? - uzasadnienie biblijne [online], 2014 [dostęp 2016-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-24] .
- ↑ Catholic Encyclopedia Online. Intercession (Mediation) [online] [dostęp 2016-12-23] .
- ↑ Artykuł XXI. O wzywaniu świętych [online], Luteranie.pl (oficjalne strony Kościoła ewangelicko-augsburskiego w Polsce) [dostęp 2017-01-01] .
- ↑ F.F. Jonathan F.F., Working the Beads. The Non-Competitive Mary [online], 26 sierpnia 2016 [dostęp 2017-01-01] (ang.).
- ↑ Watchtower, Czy modlić się do świętych? [online], jw.org [dostęp 2014-06-11] .
- ↑ * Watchtower, Oddawanie czci wizerunkom — co o tym mówi Biblia? [online], jw.org [dostęp 2022-04-20] .
- ↑ Watchtower, Czy kult wizerunków jest właściwy? [online], jw.org .
- ↑ Obrazy, [w:] Prowadzenie rozmów na podstawie Pism [online], jw.org, s. 209–213 .
- ↑ JosephJ. Jacobs JosephJ., Judah DavidJ.D. Eisenstein Judah DavidJ.D., Saint And Saintliness [online], Jewish Encyclopedia [dostęp 2017-01-03] (ang.).
- ↑ Biography of Rabbe Elimelech of Lizensk [online] [dostęp 2017-01-03] (ang.).
- ↑ worship - Variations or distinctions within the act of worship, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2017-01-04] (ang.).
- Britannica: topic/veneration-of-the-saints, topic/veneration
- Universalis: dulie-et-hyperdulie