Naum Veqilharxhi
![]() | |||
Imię i nazwisko | Naum Panajot Bredhi | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 6 grudnia 1797 | ||
Data i miejsce śmierci | 1846 | ||
Narodowość | albańska | ||
Język | albański, grecki | ||
Dziedzina sztuki | pisarz, dziennikarz | ||
Ważne dzieła | |||
Evetar | |||
![]() | |||
|
Naum Veqilharxhi (właśc. Naum Panajot Bredhi, ur. 6 grudnia 1797 w Vithkuq k. Korczy – zm. 1846 w Stambule[1]) – albański pisarz i działacz narodowy.
Życiorys
Był synem Panajota Bredhiego, pochodził z rodziny zalbanizowanych Arumunów wyznania prawosławnego. W 1800 r., po zniszczeniu wioski Vitkuq rodzina Veqilharxhi opuściła Albanię, przenosząc się do Kiszyniowa, a następnie do Braiły[1]. Tam też młody Veqilharxhi zetknął się ze środowiskiem albańskich działaczy narodowych, współpracował też z greckimi heterystami. W 1821 prawdopodobnie wziął udział w powstaniu Tudora Vladimirescu[1].
Pod koniec lat dwudziestych jego rodzina należała do najbogatszych w Braile. Większość jego rodziny po 1838 deklarowała narodowość grecką, Naum był jedynym członkiem rodziny, który deklarował tożsamość albańską. Po studiach prawniczych rozpoczął praktykę adwokacką. W roku 1844 ukończył dzieło, nad którym pracował przez dwadzieścia lat – elementarz języka albańskiego, zapisany w 33-literowym alfabecie łacińskim (do tej pory dla zapisu języka albańskiego używano alfabetu greckiego lub arabskiego)[1]. Dzieło to, jak również kolejne prace poświęcone językowi albańskiemu i emancypacji narodu albańskiego zaliczyły go do grona pierwszych działaczy Odrodzenia Narodowego (Rilindja Kombëtare)[1]. Imię Veqilharxhiego noszą ulice w Tiranie, Kamzie i w Prisztinie, zaś w Vithkuqu znajduje się jego popiersie.
Dzieła
- 1844: Ëvetarin (elementarz)
- 1845: Fare i ri evëtar shqip për djelm nismëtar (elementarz)
- 1846: Qarkore (Encyklika) (po grecku)
Przypisy
Bibliografia
- Natalie Clayer, Aux origines du nationalisme albanais: La naissance d'une nation, Paris 2007.
- Myslim Islami, Naum Veqilharxhi: ideologu i parë i Rilindjes Shqiptare, Tirana 1978.
- Shefik Osmani, Njazi Kazazi, Abetaret shqipe dhe trajektorja e tyre historiko-pedagogjike, Tirana 2000.
- Dhimitër S. Shuteriqi, Historia e letërsisë shqipe, Tirana 1971.