Porzeczka zwyczajna
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | Saxifraganae | ||
Rząd | skalnicowce | ||
Rodzina | agrestowate | ||
Rodzaj | porzeczka | ||
Gatunek | porzeczka zwyczajna | ||
Nazwa systematyczna | |||
Ribes rubrum L. Sp. pl. 1:200. 1753 | |||
Synonimy | |||
| |||
| |||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Ribes_rubrum2_ies.jpg/220px-Ribes_rubrum2_ies.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Ribes_rubrum_B.jpg/220px-Ribes_rubrum_B.jpg)
Porzeczka zwyczajna, p. pospolita, p. czerwona (Ribes rubrum L.) – gatunek krzewu należący do rodziny agrestowatych (Grossulariaceae). Pochodzi z Europy Zachodniej, rozprzestrzenił się także w innych regionach[3]. W Polsce gatunek uprawiany.
Morfologia
- Pokrój
- Wielopostaciowy krzew o wysokości do około 2 m, bez kolców.
- Łodyga
- Główne pędy są smukłe, najczęściej szarobrązowe, z korą brunatną do ciemnobrunatnej, młode gałązki pod spodem owłosione.
- Liście
- Skrętoległe, szerokości do 12 cm, 3–5-klapowane. Środkowa klapa na szczycie zaostrzona. Klapy piłkowano-ząbkowane, na wierzchu początkowo owłosione, później łysiejące. Pod spodem jasnozielone, pokryte żółtawymi gruczołkami żywicznymi. Ogonek liściowy długości 2–5 cm, u nasady rozszerzony.
- Kwiaty
- Obupłciowe, miseczkowate, płatki drobne, barwy od żółtawej, przez zielonkawobrązową do czerwonawej, zebrane w grona zwykle odstające, działki nagie.
- Owoce
- Jagody, małe, czerwone lub rzadziej różowawe, wielonasienne. Kwaśne w smaku.
Biologia i ekologia
- Roślina wieloletnia, nanofanerofit. Kwitnie w kwietniu. Kwiaty równoczesne, zapylane przez błonkówki i muchówki[4]. Owoce dojrzewają w czerwcu-lipcu.
- Liczba chromosomów 2n= 16[5].
- Jest rośliną żywicielską larw motyla rusałki ceik[6].
Zmienność
Gatunek jest bardzo zmienny, tworzy liczne formy i mieszańce międzygatunkowe. Przy powstawaniu odmian uprawnych porzeczek prawdopodobnie brało udział kilka dziko rosnących gatunków europejskich i zachodnioazjatyckich[7].
Tworzy mieszańce z porzeczką czerwoną i p. skalną[5].
Zastosowanie
- Roślina owocowa: jest powszechnie uprawiana w licznych odmianach na plantacjach. Daje cenne owoce, nadające się do spożycia na świeżo lub do przetworów: galaretek, dżemów, win i soków. Oprócz typowych dla gatunku form krzewiastych uprawia się również formy szczepione na pniu, przeważnie na podkładce porzeczki złotej.
- Roślina ozdobna: sadzona w ogrodach i parkach jako roślina ozdobna.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-06-28] (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
- ↑ Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
- ↑ a b Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ Marcin Sielezniew, Izabela Dziekańska, Motyle dzienne, wyd. Multico, Warszawa 2010, s. 238.
- ↑ Joachim Mayer, Heinz-Werner Schwegler: Wielki atlas drzew i krzewów. Oficyna Wyd. „Delta W-Z”. ISBN 978-83-7175-627-6.
- p
- d
- e
- LNB: 000115186
- Britannica: plant/red-currant
- SNL: hagerips
Identyfikatory zewnętrzne:
- BioLib: 39408
- EoL: 489743
- Flora of China: 220011643
- Flora of North America: 220011643
- FloraWeb: 4851
- GBIF: 2986097
- identyfikator iNaturalist: 54431
- IPNI: 792965-1
- ITIS: 504798
- NCBI: 175228
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2426658
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:792965-1
- Tela Botanica: 75483
- identyfikator Tropicos: 29101108
- USDA PLANTS: RIRU80
- CoL: 4SYJD