Skapolity
Skapolity – grupa minerałów zaliczana do gromady krzemianów. Należą do grupy minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych rejonach Ziemi.
Nazwa pochodzi od gr. skapos = pręt (słup) i lithos = kamień (skała), nawiązuje do wyglądu kryształów tych minerałów.
Właściwości
- Nazwa chemiczna: glinokrzemiany sodu i wapnia
- Układ krystalograficzny: tetragonalny
- Twardość: 5-6
- Gęstość: 2,54-2,80
- Rysa: biała
- Barwa: najczęściej bezbarwne, białe, szare, żółtawe, brunatnawe,
- Przełam: nierowny
- Połysk: szklisty, perłowy
- Łupliwość: wyraźna[1]
- Współczynniki załamania światła: 1,546-1,579[1]
- Dwójłomność: 0,006-0,007[1]
- Dyspersja: 0,017[1]
- Luminescencja: silna, zależy od barwy minerału[1]
Tworzą szereg izomorficzny: marialit - dipyr - mizzonit - mejonit.
Do grupy skapolitów należą też:
- glaukolit - (niebieski, spotykany w okolicach J. Bajkał Rosja),
- stroganovit - (zielononiebieski, spotykany nad rzeką Sludianką koło Bajkału),
- petschyt - (purpurowy),
- sarkolit - (jasnoczerwony, znaleziony w produktach działalności Wezuwiusza Włochy),
- ussingit - (jasnofioletowy w odcieniach, znaleziony w pegmatytach na Grenlandii),
- skapolit gwiaździsty
Najczęściej mają pokrój słupkowy – wykształcają słupy o przekroju kwadratu lub ośmiokąta (często z poprzecznym prążkowaniem). Występują w skupieniach zbitych, włóknistych, w formie szczotek krystalicznych. Są kruche, przezroczyste, mają różne barwy. Niektóre po oszlifowaniu wykazują efekt kociego oka, czasami asteryzm. W promieniach ultrafioletowych wykazują silną, pomarańczową fluorescencję.
Występowanie
Składniki skał metamorficznych powstałych w strefie przeobrażeń kontaktowych skarny, hornfelsy, gnejsy. Bywają spotykane też w pegmatytach. Współwystępują z diopsydem, hornblendą, granatami, epidotem, wezuwianem, kalcytem, muskowitem.
Miejsca występowania: Madagaskar, Cejlon, Brazylia, USA, Rosja, Chiny, Australia, Finlandia, Szwajcaria, Hiszpania.
W Polsce – na Dolnym Śląsku, w Masywie Śnieżnika, w Górach Sowich, Karkonoszach, Rudawach Janowickich.
Zastosowanie
- wysoko cenione i poszukiwane kamienie kolekcjonerskie
- interesują naukowców
- czasami wykorzystuje się je w jubilerstwie do wyrobu bardzo atrakcyjnej biżuterii
Przypisy
Bibliografia
- Leksykon Przyrodniczy - Minerały i kamienie szlachetne –„Horyzont” - 2002 r.
- O.Medenbach, C.Sussieck –Fornefeld -Minerały – „Świat Książki” - 1996 r.
- W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd.”Alma- Press” 2003 r.
- J.Bauer – Przewodnik Skały i minerały – Wyd. Multico 1997 r.
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Skapolity |
- Britannica: science/scapolite
- Universalis: scapolites-wernerites
- SNL: skapolitt
- Catalana: 0104380
- identyfikator minerału w Mindat: 8778