Zdzisław Sadowski
![]() | Ten artykuł dotyczy ekonomisty. Zobacz też: żołnierza. |
Data i miejsce urodzenia | 10 lutego 1925 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 6 grudnia 2018 |
Wiceprezes Rady Ministrów | |
Okres | od 16 kwietnia 1987 |
Przewodniczący Komisji Planowania przy Radzie Ministrów | |
Okres | od 16 kwietnia 1987 |
Poprzednik | Manfred Gorywoda |
Następca | Franciszek Gaik[1] |
Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego | |
Okres | od 1985 |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Zdzis%C5%82aw_Sadowski_gr%C3%B3b.jpg/220px-Zdzis%C5%82aw_Sadowski_gr%C3%B3b.jpg)
Zdzisław Lech Sadowski (ur. 10 lutego 1925 w Warszawie, zm. 6 grudnia 2018[2] w Majdanie) – polski ekonomista, profesor nauk ekonomicznych. Specjalista w zakresie makroekonomii, polityki gospodarczej, statystyki i teorii rozwoju gospodarczego.
W latach 1987–1988 wiceprezes Rady Ministrów i przewodniczący Komisji Planowania przy Radzie Ministrów rządu Zbigniewa Messnera. Wieloletni prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego.
Życiorys
Urodzony w Warszawie jako syn Sydneya Jana Władysława Sadowskiego (1881–1946) i Wandy z Malewskich[3] (1894–1983). W 1941 zdał tajną maturę w Liceum im. Stefana Batorego[4].
W czasie wojny należał do Narodowych Sił Zbrojnych, a następnie Armii Krajowej. Brał udział w powstaniu warszawskim w stopniu kaprala podchorążego w Grupie Bojowej Krybar. W latach 1945–1946 więzień polityczny. Oskarżony i skazany na dwa lata więzienia w zawieszeniu w Procesie 13 Studentów.
W latach 1965–1970 profesor uniwersytetu w Akrze, a później zastępca dyrektora Centrum Planowania, Projekcji i Polityk Rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku (1970–1972). Kierownik zakładu, a następnie wicedyrektor Instytutu Planowania (1972–1981) oraz adiunkt w Katedrze Ekonomii Politycznej Socjalizmu Uniwersytetu Warszawskiego.
W 1979 uzyskał na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego stopień doktora habilitowanego nauk ekonomicznych. Tytuł profesora nauk ekonomicznych nadano mu w 1980[5].
Od 1980 profesor Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 1989–2005 kierownik Katedry Teorii Rozwoju Gospodarczego UW, od 1994 członek korespondent Polskiej Akademii Nauk.
W 1981 objął funkcję zastępcy pełnomocnika rządu ds. reformy gospodarczej (do 1985), a od 1985 do 1987 pełnił obowiązki wiceprzewodniczącego i przewodniczącego Konsultacyjnej Rady Gospodarczej. W 1987 został mianowany wicepremierem i przewodniczącym Komitetu ds. Realizacji Reformy Gospodarczej oraz Komisji Planowania przy Radzie Ministrów w rządzie Zbigniewa Messnera. Nadzorował przygotowanie tzw. II etapu reformy gospodarczej, która została poparta przez większość społeczeństwa w nieważnym referendum z 1987 roku. Był autorem podwyżki cen w 1988, która miała doprowadzić do zrównoważenia rynku poprzez urynkowienie cen, co pośrednio doprowadziło do wybuchu fali strajków. Nadzorował przygotowanie koncepcji reformy systemu bankowego, polegającej na wyodrębnieniu z Narodowego Banku Polskiego kilku banków komercyjnych, ustawy o swobodzie przedsiębiorczości (tzw. ustawa Wilczka) oraz programu zniesienia kartek na mięso.
Po odejściu z rządu członek Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa Wojciechu Jaruzelskim. Był przedstawicielem strony partyjno-rządowej w zespole ds. gospodarki i polityki społecznej w czasie obrad Okrągłego Stołu. Przewidział wysoki wzrost bezrobocia w wyniku realizacji planu Balcerowicza[6].
W latach 1989–1991 członek Rady Ekonomicznej oraz Rady Nadzorczej Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego. Od 1993 zasiadał w Radzie Strategii Społeczno-Gospodarczej. W tym samym roku bez powodzenia ubiegał się o mandat senatora z ramienia Unii Pracy w województwie stołecznym.
Był ekonomistą o poglądach lewicowych – przedstawicielem keynesizmu. Należał do przeciwników reformy Balcerowicza oraz neoliberalizmu, doceniając potrzebę i szybkość dokonanych zmian, krytykując jednak koszty społeczne reformy[7]. Był zwolennikiem podatku progresywnego, walki z bezrobociem poprzez zwiększanie popytu krajowego oraz interwencjonizmu państwowego.
Przez 20 lat pełnił funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego (od 1985); po przejściu na emeryturę został jego honorowym prezesem.
Był członkiem Komitetu Nauk Ekonomicznych PAN, zastępcą przewodniczącego Komitetu Prognoz „Polska 2000 Plus”, a także prezesem i redaktorem naczelnym dwumiesięcznika „Ekonomista” oraz redaktorem naczelnym i członkiem Rady „International Economic Association”. Współzałożyciel i członek Polskiego Towarzystwa Współpracy z Klubem Rzymskim, którego był prezesem; członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
W polu jego zainteresowań naukowych znajdowały się makroekonomia, polityka gospodarcza, statystyka i teoria rozwoju gospodarczego.
Jego żoną była Danuta Grabowska-Sadowska (1925–2020). Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera K, rząd 15 grób 35)[8].
Według materiałów zgromadzonych w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej był w latach 1953–1965 tajnym współpracownikiem Służby Bezpieczeństwa o pseudonimie „Robert”[9].
Odznaczenia
- Warszawski Krzyż Powstańczy (1976)
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2001)[10]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Medal Komisji Edukacji Narodowej (2003)[11]
Publikacje
- Pieniądz i początki upadku Rzeczypospolitej w XVII wieku (1964)
- Wyzwania rozwojowe (współautor, 1977)
- Reforma z bliska (1983)
- Poland – the Great Transition (1991)
- Szukanie drogi (1995)
- Eseje o gospodarce (2000)
- Transformacja i rozwój – wybór prac (2005)
- W poszukiwaniu drogi rozwoju. Myśli o przyszłości świata i Polski (2006)
Przypisy
- ↑ Franciszek Gaik pełnił urząd ministra-kierownika Centralnego Urzędu Planowania.
- ↑ Zdzisław Sadowski. nekrologi.wyborcza.pl. [dostęp 2018-12-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-10)]. (pol.).
- ↑ Zdzisław Sadowski: Przez ciekawe czasy. Rozmowy z Pawłem Kozłowskim o życiu, ludziach i zdarzeniach. Warszawa: Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, 2011. ISBN 978-83-88700-53-8.
- ↑ Stefan Kwiatkowski, Michał Wiland: Materiały biograficzne wychowanków Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie. Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Liceum i Gimnazjum im. Stefana Batorego w Warszawie, wrzesień 1993, s. 76, 127.
- ↑ Prof. Zdzisław Lech Sadowski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2018-12-10] .
- ↑ Zdzisław Sadowski. Chciałbym się mylić. „Polityka”, 1989. ISSN 0032-3500.
- ↑ Krzysztof Pilawski. Balcerowicz nie mógł odejść – rozmowa z prof. Zdzisławem Sadowskim. „Tygodnik Przegląd”, 2013-11-18. ISSN 1509-3115.
- ↑ Miejsce pochówku. [dostęp 2018-12-22].
- ↑ sadowski&page=1&url= Informacje w inwentarzu IPN
- ↑ M.P. z 2001 r. nr 10, poz. 158
- ↑ Sylwetka na stronie PAN
Bibliografia
- Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 1144
- p
- d
- e
W dniu zaprzysiężenia |
|
---|---|
Późniejsi członkowie rządu |
|
- kursywa – ministrowie odwołani przed końcem istnienia rządu
- p
- d
- e
- PWN: 3971019
- PAN: SADOWSKI, Zdzisław Lech
- identyfikator osoby w serwisie „Nauka Polska”: 56508
- Ludzie Nauki: C2bjCOh0I7Z