2023 Finlandiya parlamento seçimleri
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Parlamento'daki 200 sandalyenin tamamı Çoğunluk için 101 sandalye gerekli | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kamuoyu yoklamaları | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kayıtlı | 4,540,437 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Katılım | 71.9% (![]() | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 Nisan 2023 tarihinde Finlandiya'da Finlandiya Parlamentosu üyelerini seçmek üzere parlamento seçimleri yapıldı. Muhalefetteki Ulusal Koalisyon Partisi (KOK) seçimleri %20,8 oy oranıyla ve parlamentoda 48 sandalye kazanarak parti tarihindeki üçüncü en yüksek sonucu elde etti.[1] Finlandiya tarihinde ilk kez, Merkez Parti (KESK) hiçbir seçim bölgesinde birinci parti olma unvanını elde edemedi.[2] Beş hükûmet partisi 100 milletvekili elde ederken, dört muhalefet partisi ise aynı sayıda milletvekili çıkararak parlamentodaki sandalye sayılarını yarı yarıya paylaşmış oldu. KOK'tan Petteri Orpo'nun elde ettiği çoğunluk ile Paskalya'yı takip eden hafta parlamentonun toplanmasıyla hükûmet kurma görüşmelerine başlanması ve cumhurbaşkanı ile birlikte parlamentonun kendisini hükûmet kurma adayı olarak göstermesi bekleniyor.[3][4]
2019 Finlandiya parlamento seçimlerinin ardından Antti Rinne liderliğindeki Finlandiya Sosyal Demokrat Partisi (SDP), KESK, Yeşil Birlik (VIHR), Sol İttifak (VAS) ve Finlandiya İsveç Halk Partisi (SFP) ile Rinne Kabinesi'ni kurdu ve Antti Rinne Finlandiya başbakanı olarak görev yaptı. Aynı yılın ilerleyen dönemlerinde Rinne, Finlandiya posta hizmetleriyle ilgili siyasi bir skandala karıştı ve ardından istifa etti. Sanna Marin onun yerine geçerek dünyanın görevdeki en genç başbakanı oldu. Marin başbakan olarak iklim değişikliğiyle ilgili konulara odaklanırken, hükûmeti de COVID-19 salgını ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle karşı karşıya kaldı. İşgal, Finlandiya'nın Mayıs 2022'de NATO'ya katılmak için adaylığını sunacağını açıklamasına neden oldu.
Kampanya döneminde ekonomi, iklim değişikliği ve eğitime ilişkin konular tartışılmıştır. Ayrıca haber ajansları seçimi SDP, KOK ve Finler (PS) arasında yakın bir yarış olarak tanımladı. Marin kampanya döneminde eğitim ve kamu sağlığı harcamalarını desteklediğini belirtirken, Petteri Orpo'nun partisi KOK ekonominin dengelenmesi, işsizlik ve konut yardımı harcamalarının azaltılması ve daha fazla nükleer santral inşa edilmesi çağrısında bulundu. PS göçmenlik ve Avrupa Birliği karşıtı bir kampanya yürütürken, VIHR ruh sağlığı ve evrensel temel gelir konularına odaklandı. KESK ise bölgesel politikalar üzerine kampanya yürüttü. Ayrıca Mart 2023 boyunca seçim tartışmaları düzenlenmiştir. Seçmenler, 22-28 Mart tarihleri arasında düzenlenen ön oylama döneminde veya seçim gününde oy kullanma seçeneğine sahipti.
Bu, 1954 Finlandiya parlamento seçimlerinden bu yana sonuçlara göre ilk üç sırada yer alan partilerin parlamentoda sandalye kaybetmediği ilk seçim olmuştur. Ayrıca, 1983 Finlandiya parlamento seçimlerinden bu yana ilk kez sonuçlara göre ilk üç sırada yer alan partiler oy oranlarını yüzde puan olarak kaybetmemiştir.
Seçim öncesi
Nisan 2019'da yapılan bir önceki parlamento seçimlerinde Sosyal Demokrat Parti oyların %17,7'sini alarak birinci olurken, onu sırasıyla oyların %17,5'ini ve %17'sini alan Gerçek Finler ve Ulusal Koalisyon Partisi takip etti.[5][6] Görevden ayrılan başbakan Juha Sipilä'nın Merkez Partisi oyların %13,8'ini alarak dördüncü olurken, Yeşil Birliği ve Sol İttifak bir önceki seçimden daha fazla oy aldı.[7] Birkaç ay süren müzakerelerin ardından, Rinne liderliğindeki SDP Haziran 2019'da Merkez Parti, Yeşil Birliği, Sol İttifak ve İsveç Halk Partisi'nin yer aldığı bir hükûmet kurdu.[8][9][10]
2019 yılının sonlarında Finlandiya posta hizmetleriyle ilgili siyasi bir skandal patlak verdi.[11] Yerel yönetim ve mülkiyetin yönlendirilmesi bakanı Sirpa Paatero, posta hizmetlerinin çok sayıda çalışanının statüsünü daha düşük ücretli bir sözleşmeyle değiştirme projesinden haberdar olmak ve bunu Finlandiya Parlamentosu üyelerinden gizlemekle suçlandı.[12] Paatero Kasım 2019'da istifa etti,[13] ardından Rinne de posta hizmeti planını bilmekle suçlandı. Merkez Parti daha sonra hükûmetten ayrıldı ve Rinne Aralık 2019'da başbakanlıktan ve SDP liderliğinden istifa ettiğini açıkladı.[14][15] Yerine Sanna Marin geçti.[16][17] Marin Aralık 2019'da yemin ettikten sonra dünyanın görevdeki en genç başbakanı oldu.[18]
Marin Kabinesi iklim değişikliğiyle mücadele edeceklerini, çevreyi koruyacaklarını ve sosyal ve ekonomik eşitsizlikleri azaltacaklarını açıkladı.[19] Hükûmet ayrıca sera gazı emisyonlarını azaltarak ve yenilenebilir enerji üretimini artırarak Finlandiya'yı 2035 yılına kadar karbon nötr hale getirmeyi amaçlayan bir program kabul etti. Finlandiya'da COVID-19 salgınının patlak vermesinin ardından Marin'in salgını yönetmesi, partisinin kamuoyu yoklamalarında popülaritesinin artmasına fayda sağladı ve kişisel olumlu görüş oranı %85'e ulaştı.[20][21][22] SDP, Nisan 2021'den sonra kamuoyu yoklamalarında Gerçek Finler tarafından geçildi ve Ulusal Koalisyon Partisi Temmuz 2021'e kadar kamuoyu yoklamalarında en popüler parti oldu.[a][28][29]
Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin başlamasının ardından Marin, Finlandiya'nın NATO adaylığını açıklayarak Finlandiya'nın tarihsel askeri tarafsızlığını bozarak Rusya ve Vladimir Putin'e karşı sert bir tavır aldı.[30][31][32] Finlandiya adaylığını Mayıs 2022'de resmen sundu.[33] NATO'ya katılma yolu, Mart 2023'te Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Finlandiya'nın NATO üyeliğini onaylayan kararı resmen imzalaması ve onaylamasıyla resmîleşti.[34][35] Türkiye kararı onaylayan son NATO üyesi oldu.[36]
Seçim sistemi
Eduskunta'nın 200 üyesi, D'Hondt yöntemine göre ayrılan sandalyelerle 13 çok üyeli seçim bölgesinde orantılı temsil yolu kullanılarak seçilir. Seçilen temsilci sayısı, seçimlerden altı ay önce belirlenen resmi nüfusla orantılı olmalıdır. Åland'ın tek üyeli seçim bölgesi ve kendi parti sistemi vardır.[37]
Seçim bölgesi | Sandalye | ![]() |
---|---|---|
01 Helsinki | 23 | |
02 Uusimaa | 37 | |
03 Güneybatı Finlandiya | 17 | |
04 Satakunta | 8 | |
05 Åland | 1 | |
06 Kanta-Häme | 14 | |
07 Pirkanmaa | 20 | |
08 Güneydoğu Finlandiya | 15 | |
09 Savonya | 15 | |
10 Vaasa | 16 | |
11 Orta Finlandiya | 10 | |
12 Oulu | 18 | |
13 Laponya | 6 |
Seçim öncesi bakış
![]() | ||||||
Hükûmet | Sandalye | |||||
---|---|---|---|---|---|---|
Sosyal Demokrat Parti | 40 | |||||
Merkez Parti | 31 | |||||
Yeşil Birliği | 20 | |||||
Sol İttifak | 16 | |||||
İsveç Halk Partisi | 10 | |||||
Muhalefet | Sandalye | |||||
Gerçek Finler | 39 | |||||
Ulusal Koalisyon Partisi | 37 | |||||
Hristiyan Demokratlar | 5 | |||||
Liike Nyt | 1 | |||||
Güç Halka Aittir | 1 | |||||
Source: Parliament of Finland[38] |
Seçime katılan siyasi partiler
Aşağıdaki tabloda 2023 Finlandiya parlamento seçimlerine katılan partiler ve bağımsız adaylar listelenmiştir. Seçim Bilgi ve Sonuç Servisi de toplam 2,424 adayın seçime katılmak üzere kayıt yaptırdığını açıkladı.[39]
Parti | İdeoloji | Seçim bölgelerine göre adaylar | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Helsinki | Uusimaa | Varsinais-Suomi | Satakunta | Åland | Kanta-Häme | Pirkanmaa | Güneybatı Finlandiya | Savonya | Vaasa | Orta Finlandiya | Oulu | Laponya | Toplam | |||
293 | 485 | 214 | 124 | 15 | 144 | 239 | 158 | 156 | 161 | 146 | 177 | 112 | 2424 | |||
Sosyal Demokrat Parti | Sosyal demokrasi | 23 | 37 | 17 | 14 | — | 14 | 20 | 15 | 15 | 16 | 14 | 18 | 14 | 217 | |
Gerçek Finler | Sağ popülizm | 23 | 37 | 17 | 14 | — | 14 | 20 | 15 | 15 | 16 | 14 | 18 | 14 | 217 | |
Yeşil Birliği | Yeşil liberalizm | 23 | 37 | 17 | 14 | — | 14 | 20 | 15 | 15 | 16 | 14 | 18 | 14 | 217 | |
Sol İttifak | Demokratik sosyalizm | 23 | 37 | 17 | 14 | — | 14 | 20 | 15 | 15 | 16 | 14 | 18 | 14 | 217 | |
Ulusal Koalisyon | Liberal muhafazakarlık | 23 | 37 | 17 | 14 | — | 14 | 19[b] | 14[b] | 15 | 16 | 14 | 18 | 11[c] | 212 | |
Merkez Parti | Tarımcılık | 11[d] | 37 | 17 | 14 | — | 14 | 20 | 15 | 15 | 16 | 14 | 18 | 14 | 205 | |
Hristiyan Demokratlar | Hristiyan demokrasisi | 8[d] | 37 | 17 | 14 | — | 14 | 20 | 15 | 15 | 16 | 14 | 15[e] | 3[c] | 188 | |
Liike Nyt | Ekonomik liberalizm | 23 | 37 | 17 | 10 | — | 14 | 20 | 15 | 13 | 10 | 5 | 11 | 2 | 177 | |
Özgürlük İttifakı | Ulusal muhafazakârlık | 16[f] | 32[f] | 15[f] | 9[f] | — | 7[f] | 11[f] | 10[f] | 10[f] | 10[f] | 8[f] | 11[f] | 4 | 143 | |
Finlandiya İsveç Halk Partisi | İsveççe azınlık çıkarları liberalizm | 23 | 37 | 17 | 3 | — | 5 | 1[b] | 1[b] | 2 | 16 | 1 | 4 | 1 | 111 | |
Güç Halka Aittir | Rusofili | 10 | 25 | 11 | 2 | — | 7 | 4 | 9 | 8 | 5 | 14 | 8 | 4 | 107 | |
Liberal Parti - Seçme Özgürlüğü | Klasik liberalizm | 23 | 21 | 11 | — | — | 5 | 12 | 4 | 5 | 4 | — | 6 | 2 | 93 | |
Mavi-Siyah Hareketi | Neo-faşizm | — | 37 | 17 | — | — | — | 20 | — | — | — | 14 | — | — | 88 | |
Finlandiya Komünist Partisi | Komünizm | 14 | 13 | 2 | — | — | 1 | 9 | 6 | 5 | 1 | 4 | 4 | 6 | 65 | |
Korsan Partisi | Korsan siyaseti | 20 | 5 | — | 1 | — | 1 | 5 | — | 4 | — | 1 | — | — | 37 | |
Kristal Parti | Aşı karşıtlığı | 5[f] | 3[f] | 1[f] | — | — | 2[f] | 3[f] | 4[f] | 2[f] | 2[f] | 1[f] | 5[f] | — | 28 | |
Finlandiya Hayvan Adalet Partisi | Hayvan hakları | 4[g] | 4[g] | 3 | — | — | 1 | 7[g] | — | 1 | — | — | — | — | 20 | |
Finlandiya Reform Hareketi | Ulusal muhafazakârlık | 4[d] | 4 | — | — | — | — | — | 5 | — | — | — | 3[e] | — | 16 | |
Feminist Parti | Feminizm | 6[g] | 4[g] | — | — | — | — | 3[g] | — | — | — | — | — | — | 13 | |
Önce Finlandiya Halkı | Fin milliyetçiliği | 2[f] | 1[f] | — | 1[f] | — | 3[f] | 1[f] | — | — | — | — | 2[f] | — | 10 | |
Açık Parti | E-demokrasi | 8 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 1 | 9 | |
Laponya'nın Bağlantısızlar Ortak Listesi | Bölgeselcilik | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | — | 8 | 8 | |
Bağlantısızlar Koalisyonu | Muhafazakârlık | — | — | — | — | 4 | — | — | — | — | — | — | — | — | 4 | |
Refah ve Eşitlik | Sosyal demokrasi | — | — | — | — | 4 | — | — | — | — | — | — | — | — | 4 | |
Yaşanılabilir Girişim | Yeşil siyaset | — | — | — | — | 4 | — | — | — | — | — | — | — | — | 4 | |
Yurttaşlar Birliği | Avrupa şüpheciliği | — | 1 | — | — | — | — | 1 | — | — | 1 | — | — | — | 3 | |
Åland İçin | Bölgeselcilik | — | — | — | — | 3 | — | — | — | — | — | — | — | — | 3 | |
Bağımsız adaylar | – | 1 | 2 | 1 | — | — | — | 3 | — | 1 | — | — | — | — | 8 |
Kampanya
Sorunlar
![Mart 2023'te Helsinki'deki kampanya afişlerinden bir görüntü](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Eduskuntavaalit_2023_ehdokasjulisteita_L%C3%A4nsilinkki%2C_Helsinki.jpg/220px-Eduskuntavaalit_2023_ehdokasjulisteita_L%C3%A4nsilinkki%2C_Helsinki.jpg)
Yle, hükûmetin borçlanması, kamu maliyesinin sürdürülebilirliği, iklim değişikliği ve eğitimdeki gerilemeyi seçim kampanyasının ana konuları olarak gösterdi.[40] BBC News'ten Paul Kirby, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin "kampanya üzerinde çok az etkisi" olduğunu belirtti ve kampanya döneminin bunun yerine ekonomiyle ilgili konulara yoğunlaştığını ekledi. Deutsche Welle, kampanya döneminde işçi açığının önemli bir sorun olduğunu belirtirken, Associated Press ekonomi, iklim değişikliği, eğitim ve sosyal yardımlarla ilgili konuların kampanya sırasında tartışıldığını belirtti.[41][42] Turku Üniversitesi'nde yardımcı doçent olan Markku Jokisipilä, tartışmalarda Marin'in "en güçlü şekilde öne çıktığını" söyledi. Gerçek Finler'in en güçlü sosyal medya varlığına sahip olduğunu da sözlerine ekledi.[43] Helsinki Üniversitesi profesörlerinden Teivo Teivainen, SDP karşıtlarının temel sorununun kamu harcamaları olduğunu söyledi.[44] Haber ajansları seçimi SDP, Ulusal Koalisyon Partisi ve Gerçek Finler arasında yakın bir yarış olarak tanımladı. Helsinki Üniversitesi'nde çalışan siyasi tarihçi Jenni Karimäki, "önde gelen üç partinin Pazar günü hangi sırada bitireceğini kimsenin bilemeyeceğini" söyledi.
Göç ve Avrupa Birliği (AB) karşıtı bir platformda kampanya yürüten Gerçek Finler, AB üyesi olmayan ülkelerden gelen göçü azaltmaya öncelik verdiklerini belirtti. Ulusal Koalisyon Partisi lideri Petteri Orpo, işsizlik ve konut yardımı harcamalarının azaltılması üzerine kampanya yürüttü.[45] Orpo kampanya sırasında ekonomik büyümeye, kamu ekonomisinin dengelenmesine, "NATO-Finlandiya'nın kurulmasına" ve daha fazla nükleer santral inşa edilmesine destek verdiğini belirtti. Gerçek Finler'in lideri Riikka Purra kemer sıkma çağrısında bulundu ve "Avrupa Birliği'ne karşı tutumumuzu da sıkılaştırmak istiyoruz" dedi.[46] Gerçek Finler'in Marin hükûmeti tarafından getirilen karbon nötrlüğü hedefini erteleyeceğini de sözlerine ekledi. Ulusal Koalisyon Partisi de Marin'in karbon nötrlüğü konusundaki görüşüne katıldı. Marin sağ partileri eleştirmeye devam ederek "hayatı hepimiz için çekilmez hale getiren, hizmetleri kesen, en yoksulların geçim kaynaklarını azaltan bir alternatif" sunduklarını söyledi; ayrıca Finlandiya'nın borçlanmaktan kaçınmasına yardımcı olacağını söyleyerek eğitim ve kamu sağlığı harcamalarını desteklediğini belirtti. Yeşiller Birliği'nin kampanyası ruh sağlığı hizmetleri ve evrensel temel gelir üzerine odaklandı. Merkez Parti bölgesel politikalar üzerine kampanya yürüttü.
Sloganlar
Parti/koalisyon | Orijinal slogan | Türkçe çeviri | Refs | |
---|---|---|---|---|
Merkez Parti | Eteenpäin! Vastuuta koko Suomesta | Önde! Tüm Finlandiya için sorumluluk | [47][48] | |
Hristiyan Demokratlar | Järjen ääni Suomeen suunnanmuutos | Aklın sesi | [48][49] | |
Gerçek Finler | Pelasta Suomi! | Finlandiya'yı kurtarın! | [48] | |
Yeşil Birliği | Suojele elämää | Yaşamı koruyun | [48] | |
Sol İttifak | Reilumpi huominen kaikille, ei harvoille | Sadece birkaç kişi için değil, herkes için daha adil bir yarın! | [48] | |
Liike Nyt | Uskalla olla erilainen | Farklı olmaya cesaret edin | [48] | |
Ulusal Koalisyon | Nyt on oikea aika | Şimdi doğru zaman | [48] | |
Güç Halka Aittir | Täysivaltaista tasavaltaa jälleenrakentamass | Egemen bir cumhuriyetin yeniden inşası | [48] | |
Sosyal Demokrat Parti | Rohkeutta olla sinun puolellasi | Sizin tarafınızda olma cesareti | [48] | |
Finlandiya İsveç Halk Partisi | Yhdessä eteenpäin (İsveççe: Framåt tillsammans) | Birlikte ilerliyoruz | [48] |
Tartışmalar
2023 Finlandiya parlamento seçimleri tartışmaları | |||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Tarih | Organizatörler | ||||||||||
SDP | Finler | KOK | Merkez | Yeşil Birliği | Vas | SFP/RKP | KD | Liik | Kayn. | ||
30 Mart | Yle | P Sanna Marin | P Riikka Purra | P Petteri Orpo | P Annika Saarikko | P Maria Ohisalo | P Li Andersson | P Anna-Maja Henriksson | P Sari Essayah | P Hjallis Harkimo | [50] |
27 Mart | Yle | P Sanna Marin | P Riikka Purra | P Petteri Orpo | P Annika Saarikko | P Maria Ohisalo | P Li Andersson | P Anna-Maja Henriksson | P Sari Essayah | P Hjallis Harkimo | [51] |
23 Mart | Yle | N | N | N | P Annika Saarikko | P Maria Ohisalo | P Li Andersson | N | N | N | [52] |
22 Mart | Yle | N | N | N | N | N | N | P Anna-Maja Henriksson | P Sari Essayah | P Hjallis Harkimo | [53] |
21 Mart | Yle | P Sanna Marin | P Riikka Purra | P Petteri Orpo | N | N | N | N | N | N | [54] |
20 Mart | Yle | P Sanna Marin | P Riikka Purra | P Petteri Orpo | P Annika Saarikko | P Maria Ohisalo | P Li Andersson | P Anna-Maja Henriksson | P Sari Essayah | P Hjallis Harkimo | [55] |
8 Mart | Unifi | P Antti Lindtman | P Sakari Puisto | P Paula Risikko | P Petri Honkonen | P Maria Ohisalo | P Li Andersson | P Anders Adlercreutz | P Sari Essayah | N | [56] |
6 Mart | YVV | P Anita Hellman | P Sakari Puisto | P Pihla Keto-Huovinen | P Päivi Mononen-Mikkilä | P Amanda Pasanen | P Veronika Honkasalo | P Eva Biaudet | N | P Karoliina Kähönen | [57] |
Görevden ayrılan Parlamento üyeleri
Merkez Parti
- Hannakaisa Heikkinen[58]
- Esko Kiviranta[59]
- Jari Leppä[60]
- Juha Pylväs[61]
- Juha Sipilä[62]
- Matti Vanhanen[62]
- Anu Vehviläinen[58]
- Hannakaisa Heikkinen[58]
Hristiyan Demokratlar
- Antero Laukkanen[63]
Gerçek Finler
- Teuvo Hakkarainen[64]
- Toimi Kankaanniemi[65]
- Riikka Slunga-Poutsalo[66]
- Veikko Vallin[67]
Yeşil Birliği
- Outi Alanko-Kahiluoto[68]
- Satu Hassi[68]
- Heli Järvinen[69]
- Emma Kari[70]
- Pirkka-Pekka Petelius[71]
Sol İttifak
- Juho Kautto[72]
- Markus Mustajärvi[68]
- Jari Myllykoski[73]
Ulusal Koalisyon Partisi
- Kalle Jokinen[74]
- Jaana Pelkonen[75]
- Ruut Sjöblom[76]
- Kari Tolvanen[76]
Sosyal Demokrat Parti
- Jukka Gustafsson[77]
- Anneli Kiljunen[78]
- Merja Mäkisalo-Ropponen[68]
- Raimo Piirainen[79]
- Kristiina Salonen[80]
- Katja Taimela[68]
- Erkki Tuomioja[81]
İsveç Halk Partisi
- Veronica Rehn-Kivi[76]
Kamuoyu yoklamaları
Sonuçlar
Genel
Ön oylama döneminde kayıtlı seçmenlerin %40'ı oylarını kullanmış olup bu oran ön oylamanın uygulanmaya başlamasından bu yana görülen en yüksek orandır.[82] Oy verme yerleri 2 Nisan günü sabah 9:00'dan (UTC+03:00) akşam 8:00'e kadar açık kalmıştır.[83] Seçimlerde oy kullanma hakkına sahip 4.277.487 vatandaş vardı.[84]
![]() | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|
Parti | Oy | % | +/– | Sandalye | +/– | |
Ulusal Koalisyon Partisi | 643.877 | 20.82 | +3.82 | 48 | +10 | |
Gerçek Finler | 620.102 | 20.05 | +2.57 | 46 | +7 | |
Sosyal Demokrat Parti | 616.218 | 19.93 | +2.20 | 43 | +3 | |
Merkez Parti | 349.362 | 11.30 | –2.46 | 23 | –8 | |
Sol İttifak | 218.290 | 7.06 | –1.11 | 11 | –5 | |
Yeşil Birliği | 217.426 | 7.03 | –4.46 | 13 | –7 | |
İsveç Halk Partisi | 133.318 | 4.31 | –0.22 | 9 | 0 | |
Hristiyan Demokratlar | 131.368 | 4.25 | +0.35 | 5 | 0 | |
Liike Nyt | 74.962 | 2.42 | +0.17 | 1 | 0 | |
Özgürlük İttifakı | 27.526 | 0.89 | Yeni | 0 | Yeni | |
Liberal Parti - Seçme Özgürlüğü | 14.993 | 0.48 | +0.32 | 0 | 0 | |
Åland için | 11.455 | 0.37 | –0.01 | 1 | 0 | |
Güç Halka Aittir | 8.473 | 0.27 | Yeni | 0 | Yeni | |
Kristal Parti | 4.880 | 0.16 | Yeni | 0 | Yeni | |
Hayvan Adalet Partisi | 3.106 | 0.10 | –0.01 | 0 | 0 | |
Korsan Partisi | 3.063 | 0.10 | –0.52 | 0 | 0 | |
Komünist Parti | 3.058 | 0.10 | –0.04 | 0 | 0 | |
Mavi-Siyah Hareketi | 2.382 | 0.08 | Yeni | 0 | Yeni | |
Finlandiya Reform Hareketi | 1.357 | 0.04 | –0.93 | 0 | 0 | |
Önce Finlandiya Halkı | 1.229 | 0.04 | –0.04 | 0 | 0 | |
Laponya'nın Bağlantısızlar Ortak Listesi | 1.228 | 0.04 | Yeni | 0 | Yeni | |
Feminist Parti | 1.109 | 0.04 | –0.18 | 0 | 0 | |
Açık Parti | 986 | 0.03 | Yeni | 0 | Yeni | |
Refah ve Eşitlik | 924 | 0.03 | Yeni | 0 | Yeni | |
Bağlantısızlar Koalisyonu | 513 | 0.02 | Yeni | 0 | Yeni | |
Yaşanılabilir Girişim | 492 | 0.02 | Yeni | 0 | Yeni | |
Yurttaşlar Birliği | 168 | 0.01 | –0.07 | 0 | 0 | |
Bağımsızlar | 553 | 0.02 | –0.19 | 0 | 0 | |
Toplam | 3.092.418 | 100.00 | – | 200 | 0 | |
Geçerli oy | 3.092.418 | 99.48 | ||||
Geçersiz/boş oy | 16.119 | 0.52 | ||||
Toplam oy | 3.108.537 | 100.00 | ||||
Kayıtlı seçmen/katılım | 4.277.487 | 72.67 | ||||
Kaynak: Election Information and Results Service |
Seçim bölgelerine göre dağılım
Seçim bölgesi | KOK | PS | SDP | KESK | VIHR | VAS | SFP | KD | Liik | Å | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
% | S | % | S | % | S | % | S | % | S | % | S | % | S | % | S | % | S | % | S | |
Helsinki | 26.5 | 7 | 11.3 | 3 | 20.8 | 5 | 1.6 | − | 15.3 | 4 | 11.8 | 3 | 5.1 | 1 | 1.9 | − | 2.3 | − | ||
Uusimaa | 26.2 | 11 | 18.2 | 7 | 19.2 | 8 | 4.8 | 2 | 7.6 | 3 | 4.6 | 1 | 8.7 | 3 | 3.5 | 1 | 3.7 | 1 | ||
Güneybatı Finlandiya | 23.0 | 5 | 20.0 | 4 | 18.1 | 3 | 8.4 | 1 | 7.0 | 1 | 11.6 | 2 | 5.0 | 1 | 2.8 | – | 2.4 | – | ||
Satakunta | 17.0 | 2 | 26.6 | 3 | 24.6 | 2 | 13.9 | 1 | 2.7 | − | 8.3 | − | 0.3 | − | 3.2 | − | 1.7 | − | ||
Åland | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | − | 85.6 | 1 |
Kanta-Häme | 21.5 | 3 | 24.4 | 4 | 23.7 | 4 | 8.6 | 1 | 4.7 | − | 5.9 | 1 | 0.3 | − | 5.5 | 1 | 3.1 | − | ||
Pirkanmaa | 21.5 | 5 | 20.2 | 5 | 25.9 | 6 | 7.1 | 1 | 7.5 | 1 | 6.9 | 1 | 0.3 | − | 5.4 | 1 | 2.5 | − | ||
Güneydoğu Finlandiya | 22.0 | 4 | 22.7 | 4 | 23.7 | 4 | 13.6 | 2 | 5.1 | 1 | 3.7 | − | 0.2 | − | 3.5 | − | 3.5 | − | ||
Savonya | 16.3 | 3 | 20.0 | 3 | 19.1 | 3 | 19.7 | 3 | 5.7 | 1 | 5.5 | 1 | 0.1 | − | 9.8 | 1 | 2.1 | − | ||
Vaasa | 14.2 | 2 | 21.3 | 4 | 11.7 | 2 | 17.9 | 3 | 2.7 | − | 2.4 | − | 19.3 | 4 | 6.9 | 1 | 1.5 | − | ||
Orta Finlandiya | 16.3 | 2 | 20.5 | 2 | 22.8 | 3 | 17.7 | 2 | 7.6 | 1 | 6.5 | − | 0.1 | − | 5.3 | − | 1.3 | − | ||
Oulu | 14.9 | 3 | 25.4 | 5 | 13.7 | 2 | 25.0 | 5 | 5.0 | 1 | 9.4 | 2 | 0.2 | − | 3.1 | − | 1.1 | − | ||
Laponya | 12.2 | 1 | 26.8 | 2 | 18.1 | 1 | 24.8 | 2 | 3.5 | − | 9.9 | − | 0.3 | − | 1.1 | − | 0.7 | − | ||
Toplam | 20.8 | 48 | 20.1 | 46 | 19.9 | 43 | 11.3 | 23 | 7.0 | 13 | 7.1 | 11 | 4.3 | 9 | 4.2 | 5 | 2.4 | 1 | 0.4 | 1 |
Kaynak: Election Information and Results Service 4 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. |
Sonrası
Hükümet Oluşumu
Seçimlerden önce, Sosyal Demokrat Partisi, Yeşil Birliği ve Sol İttifak, Gerçek Finler'in yer aldığı bir koalisyona katılmayı reddetmişlerdi. İsveç Halk Partisi de aynı şekilde, Gerçek Finler ile ittifak kurmanın mümkün olmadığını belirtti, ancak kesin bir karar vermeden önce hükümet görüşmelerinin nasıl gelişeceğini görmek istediklerini söyledi. İsveç Halk Partisi lideri Anna-Maja Henriksson'a göre, partisi son kararını hükümet görüşmelerinden sonra verecek.[85] Sol İttifak'da, Ulusal Koalisyon Partisi'nin yer aldığı bir koalisyona girmeye hazır olmadıklarını belirtti.[85] Mart 2023'ün başlarında, Merkez Parti lideri Annika Saarikko, herhangi bir partiyle koalisyon olasılığını dışlamadığını ancak politika anlaşmazlıkları nedeniyle mevcut koalisyon hükümetinde devam etmeye istekli olmadığını belirtti, özellikle de Yeşiller ile.[85][86] Ulusal Koalisyon Partisi lideri Petteri Orpo, seçeneklerini açık tuttuğunu belirtti. Haber ajansları, partisinin en büyük parti olduğu takdirde çoğunluğu sağlamak için Gerçek Finler veya Sosyal Demokrat Parti ile birlikte küçük partilere yönelebileceğini öngördü.[86]
Seçimlerin hemen ardından, mevcut koalisyonun parlamentoda mutlak çoğunluğu yoktu. Sonuçlar, Orpo'nun zor seçeneklerle karşı karşıya olduğunu gösterdi; partisi göç, iklim ve AB üyelik durumu konularında Gerçek Finler'nden farklı düşünüyordu. Ayrıca, Gerçek Finler ile koalisyon kurmanın zor olacağı söylendi çünkü bazı partiler Gerçek Finler ile koalisyon olasılığını önceden reddetmişti. Öte yandan, ekonomi politikasını değiştirmeyi vadetti. Bu noktada, Merkez Parti, Yeşil Birliği ve Sol İttifak'ın muhalefete gitmeyi tercih edeceği öngörüldü, böylece İsveç Halk Partisi ve Hıristiyan Demokratlar, olası koalisyon ortakları olarak kaldı.[87][88][89][90] Medya, Orpo'nun ilk olarak Gerçek Finler ile görüşmelere eğilimli olduğunu ancak diğer partilere de çeşitli konulardaki pozisyonlarını değerlendirmek için anket gönderdiğini bildirdi.[88][91][92]
4 Nisan 2023 tarihinde Sosyal Demokrat Partisi lideri Sanna Marin, parti başkanlığından istifa ettiğini ancak parlamentoda milletvekili olarak görevine devam edeceğini açıkladı.[93] Seçimlerde yaşanan kayıpların ardından Merkez Parti lideri Annika Saarikko, partisinin muhalefette yer alacağını doğruladı. Yeşil Birliği lideri Maria Ohisalo benzer açıklamalar yaparak eğitim bütçelerinde kesinti ve iklim değişikliği ile doğa kaybına karşı yetersiz önlemleri eleştirdi. İsveç Halk Partisi lideri Anna-Maja Henriksson, Gerçek Finler ile bir koalisyon olasılığına açık olduğunu ancak onların politikaları ve değerlerine karşı olduğunu belirtti. Hıristiyan Demokratlar lideri Sari Essayah, iş gücü piyasalarında ve sosyal güvenlik sistemlerinde önemli yapısal reformların uygulanması şartıyla Ulusal Koalisyon tarafından yönetilen bir koalisyona katılmaya hazır olduğunu ifade etti.[94] Tüm partilerle yapılan ilk görüşmeler ve cevaplara dayanarak Petteri Orpo, Gerçek Finler, İsveç Halk Partisi ve Hıristiyan Demokratlar ile bir hükümet oluşturma görüşmelerine başlayacağını duyurdu.[95]
Petteri Orpo, 15 Haziran'da dört parti arasında bir koalisyon hükümeti kurulması konusunda anlaşıldığını duyurdu, bu koalisyon, Gerçek Finler'in de yer aldığı bir yapıya sahip olacak.[96] Hükümetin yapısı ve on dokuz bakanlık görevi, 17 Haziran'da duyuruldu. Ulusal Koalisyon sekiz, Gerçek Finler yedi ve İsveç Halk Partisi üç bakanlık görevi aldı, geriye kalan bir görev de Hıristiyan Demokratlara verildi.[97]
Notlar
- ^ Anketler 1 Ocak 2021 ile 26 Nisan 2021 tarihleri arasında yayınlanmıştır (saha çalışması parantez içinde):
- Taloustutkimus (2 Aralık 2020 - 5 Ocak 2021)[23]
- Kantar TNS (21 Aralık 2020 - 15 Ocak 2021)[24]
- Kantar TNS (18 Ocak 2021 - 12 Şubat 2021)[25]
- Kantar TNS (15 Şubat 2021 - 12 Mart 2021)[26]
- Kantar TNS (15 Mart 2021 - 9 Nisan 2021)[27]
- ^ a b c d Ulusal Koalisyon Partisi-Finlandiya İsveç Halk Partisi seçim ittifakı
- ^ a b Ulusal Koalisyon Partisi-Hristiyan Demokratlar seçim ittifakı
- ^ a b c Merkez Parti-Hristiyan Demokratlar-Finlandiya Reform Hareketi seçim ittifakı
- ^ a b Hristiyan Demokratlar-Finlandiya Reform Hareketi seçim ittifakı
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa Önce Finlandiya Halkı-Özgürlük İttifakı-Kristal Parti seçim ittifakı
- ^ a b c d e f Feminist Parti-Finlandiya Hayvan Adaleti Partisi seçim ittifakı
Kaynakça
- ^ "Tulospalvelu | Eduskuntavaalit 2023 | yle.fi". vaalit.yle.fi (Fince). 29 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Lehtonen, Antti (2 Nisan 2023). "Katso tästä kaikkien vaalipiirien vaalitulokset". Ilta-Sanomat (Fince). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Karkkola, Minna. "Näin Petteri Orpo laittaa hallitusneuvottelut käyntiin – Lähteekö viestejä SDP:lle tai PS:lle?". Uusi Suomi (Fince). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Nimittäminen ja järjestäytyminen". Valtioneuvosto (Fince). 23 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Siaw, Leona (15 Nisan 2019). "Center-left party wins Finland parliamentary election". CNN (İngilizce). 15 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ KINGSLEY, Sam. "Finland's Social Democrats win slim victory as far-right surges". www.timesofisrael.com (İngilizce). 15 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finland election: Tough coalition talks after split poll". BBC News (İngilizce). 14 Nisan 2019. 17 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Näin syntyi hallitusohjelmasta neuvotteleva uusi punamulta – Yle seurasi politiikan superpäivää aamusta iltaan". Yle Uutiset (Fince). 8 Mayıs 2019. 8 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finland's center-left coalition concludes talks to form new government". Reuters (İngilizce). 2 Haziran 2019. 1 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Antti Rinne appointed Finland's new PM". News (İngilizce). 6 Haziran 2019. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Näin Rinteen hallitus on sekoillut Posti-sotkussa – lue tästä käänteet päivä päivältä". www.iltalehti.fi (Fince). 2 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finnish PM Rinne resigns". News (İngilizce). 3 Aralık 2019. 3 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Minister Paatero resigns over Posti outsourcing scandal". News (İngilizce). 29 Kasım 2019. 31 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finnish Prime Minister Antti Rinne resigns – DW – 12/03/2019". dw.com (İngilizce). 3 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finland's prime minister resigns over postal service dispute". www.aljazeera.com (İngilizce). 28 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Female minister, 34, tapped to become Finland's youngest PM". AP NEWS (İngilizce). 20 Nisan 2021. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Henley, Jon; correspondent, Jon Henley Europe (9 Aralık 2019). "Finland anoints Sanna Marin, 34, as world's youngest serving prime minister". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. 18 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Meet the world's youngest serving prime minister, backed by an all-female leadership team". ABC News (İngilizce). 9 Aralık 2019. 4 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Teivainen, Aleksi (4 Şubat 2020). "Finnish government outlines roadmap toward carbon-neutral Finland". Helsinki Times (İngilizce). 5 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finland announces March shutdown". News (İngilizce). 25 Şubat 2021. 26 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "HS-gallup: SDP:n kannatus nousi yli 22 prosentin". Yle Uutiset (Fince). 20 Mayıs 2020. 5 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "La Finlande, ce pays qui mate le Covid-19". L'Obs (Fransızca). 7 Ocak 2021. 7 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Toivonen, Terhi (8 Ocak 2021). "Ylen mittaus: Perussuomalaisilla taas kannatushyppäys, eläkeputken poisto syö SDP:n, mutta ei vasemmistoliiton suosiota". Yle Uutiset (Fince). 8 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ocak 2021.
- ^ Kervinen, Elina (20 Ocak 2021). "Perussuomalaiset kipusi suosituimmaksi puolueeksi niukasti Sdp:n ohi, vihreiden kannatus palautui". Helsingin Sanomat. 20 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2021.
- ^ Liiten, Marjukka (19 Şubat 2021). "Perussuomalaiset ja Sdp jatkavat kisaamista suosituimman puolueen paikasta, vihreiden kannatus laski alle 10 prosentin". Helsingin Sanomat. 19 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ Nalbantoglu, Minna (18 Mart 2021). "Perussuomalaiset kasvatti kaulaa Sdp:hen: Puolueella on "historiansa paras lähtökohta kuntavaaleihin", sanoo tutkija". Helsingin Sanomat. 18 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2021.
- ^ Kervinen, Elina (16 Nisan 2021). "Perussuomalaiset kasvatti kaulaansa Sdp:hen – pääministeripuolueen kannatus heikkeni alle 20 prosenttiin ensimmäisen kerran korona-aikana". Helsingin Sanomat. 15 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Nisan 2021.
- ^ Teivainen, Aleksi (17 Kasım 2022). "HS: Support for Centre falls to yet another record-low". Helsinki Times (İngilizce). 9 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ Teivainen, Aleksi (9 Aralık 2022). "YLE: Support for Centre slips below 10% for first time ever". Helsinki Times (İngilizce). 6 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Vu de Russie. La Finlande brave l'"ultimatum" de Moscou et revendique son droit à intégrer l'Otan". Courrier international (Fransızca). 3 Ocak 2022. 3 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Petrongari, Christelle (11 Mart 2022). "La guerre en Ukraine pousse la Suède et la Finlande à renforcer leur défense". euronews (Fransızca). 11 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finland Nato: Russia threatens to retaliate over membership move". BBC News (İngilizce). 12 Mayıs 2022. 12 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "It's official: Finland to apply for Nato membership". News (İngilizce). 15 Mayıs 2022. 18 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Turkey approves Finland's NATO bid, clearing path for it to join alliance". Washington Post (İngilizce). ISSN 0190-8286. 31 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Erdogan has signed ratification of Finland's Nato membership". News (İngilizce). 1 Nisan 2023. 1 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Shankar, Priyanka. "Finland, having cleared last NATO hurdle, heads to elections". www.aljazeera.com (İngilizce). 1 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Electoral Districts". 3 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2022.
- ^ "Current Members of Parliament". Parliament of Finland. 29 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Whole country, candidates". Ministry of Justice (Fince). 7 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "A really simple guide to Finland's 2023 parliamentary election". News (İngilizce). 5 Mart 2023. 5 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finland: Chronic labor shortage could decide election – DW – 04/01/2023". dw.com (İngilizce). 1 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finland's young leader is popular but faces a tough re-election fight". NBC News (İngilizce). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ ""The most important thing is to vote," says expert on final day of election campaign". News (İngilizce). 1 Nisan 2023. 1 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Tanno, Sophie (2 Nisan 2023). "Popular abroad, at home Finnish PM Sanna Marin faces battle to keep her job". CNN (İngilizce). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Henley, Jon; correspondent, Jon Henley Europe (2 Nisan 2023). "Finnish PM faces battle to hang on to power as general election goes to wire". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finland's young leader seeks re-election in tight race". www.aljazeera.com (İngilizce). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Mediatiedote: Keskusta julkaisi vaaliohjelmansa – Eteenpäin, vastuuta koko suomesta". ePressi (Fince). 27 Ocak 2023. 5 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ a b c d e f g h i j Koskinen, Atte; Nykänen, Paulina (27 Mart 2023). "Runoilija arvioi Ylioppilaslehdelle puolueiden vaalisloganit". Ylioppilaslehti (Fince). 1 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ Rissanen, Samuli (1 Nisan 2023). ""Järjen ääni resonoi ja suunnanmuutosta on ilmassa" – Pirkanmaalla ahkerasti kiertänyt Sari Tanus sai myös vaalilakanansa takaisin". KD-Lehti (Fince). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Suuri vaalikeskustelu". Yle (Fince). 30 Mart 2023. 31 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Puoluejohtajien suuri kaksikielinen vaalikeskustelu". Yle (Fince). 27 Mart 2023. 27 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Puheenjohtajatentti: Kesk., Vihr. ja Vas". Yle (Fince). 23 Mart 2023. 28 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Puheenjohtajatentti: KD, RKP ja Liik". Yle (Fince). 22 Mart 2023. 22 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Puheenjohtajatentti: SDP, PS ja Kok". Yle (Fince). 21 Mart 2023. 29 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Suuri vaalikeskustelu". Yle (Fince). 20 Mart 2023. 29 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Miljardikuopasta uuteen nousuun Yliopistojen suuri vaalikeskustelu 8.2.2023" (Fince). Unifi. 8 Mart 2023. 11 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Yhdenvertaisuus-vaalikeskustelu Oodissa" (Fince). Kuurojen Liitto. 6 Mart 2023. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ a b c "Karjalainen: Anu Vehviläinen ei asetu enää ehdolle eduskuntavaaleissa". Karjalainen. 18 Şubat 2022. 18 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Keskustan Esko Kiviranta ei lähdekään ehdolle eduskuntaan: "Haluan tarjota nuoremmille mahdollisuuden"". Turun Sanomat (Fince). 31 Ocak 2023. 1 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Ministeri Jari Leppä luopuu poliittisesta urastaan – ei pidä kansanäänestystä Suomen Nato-jäsenyydestä tarpeellisena". Yle Uutiset (Fince). 18 Mart 2022. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ Ristamäki, Juha; Nurmi, Lauri (10 Mayıs 2022). "Juha Pylväs luopuu kansanedustajan tehtävästä ensi vaaleissa - syynä lähipiirissä todettu vakava sairastuminen". Iltalehti (Fince). 10 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ a b "Matti Vanhanenkin lopettaa". Helsingin Sanomat (Fince). 28 Temmuz 2020. 2 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Antero Laukkanen avaa KD:n eduskuntavaaliasetelman Uudellamaalla - "En tavoittele kolmatta kautta"". KD-Lehti (Fince). 2 Nisan 2022. 18 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ Kullas, Joakim. "Tässä ovat vaaliasetelmat nyt – perussuomalaisissa yllätyskäänne viime metreillä". Uusi Suomi (Fince). 23 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ Ihanainen-Alanko, Sini (20 Şubat 2023). "Yllättävä käänne: Toimi Kankaanniemi vetäytyykin ehdokkuudestaan eduskuntavaaleissa". Keskisuomalainen (Fince). 16 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Lähes kaikki kansanedustajat kertoneet jatkoaikeistaan – eniten luopujia on tiedossa keskustalla". Yle Uutiset (Fince). 18 Eylül 2022. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ Simola, Anita (1 Nisan 2022). "Veikko Vallin jättää eduskunnan heti ensimmäisen kauden jälkeen: "En jaksa enää istua uskotellen, että voisin vaikuttaa johonkin" – Selvitimme kaikki Pirkanmaan luopujat ja jatkajat". Aamulehti (Fince). 2 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ a b c d e "Kourallinen kokeneita poliitikkoja jättää eduskunnan – katso Ylen kyselystä, ketkä lähtevät ehdolle ensi kevään vaaleihin". Yle Uutiset (Fince). 7 Haziran 2022. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ Hänninen, Jaana (14 Eylül 2022). "Heli Järvinen ei lähde ehdokkaaksi eduskuntavaaleihin". Länsi-Savo (Fince). 30 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Emma Kari jättää eduskunnan". Helsingin Sanomat (Fince). 25 Ocak 2023. 23 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Pirkka-Pekka Petelius jättää eduskunnan". Helsingin Sanomat (Fince). 21 Şubat 2023. 19 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Vasemmistoliitolla jännä tilanne Keski-Suomessa kun ainoa kansanedustaja ei aio ehdolle:"Kansanedustajan työ on yhä enemmän itsensä ympärivuorokautista mainostamista"". KU (Fince). 30 Haziran 2022. 4 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Jari Myllykoski ei hae enää jatkokautta eduskunnassa – pitää vasemmistoliittoa liian vihreänä, on valmis harkitsemaan Natoa". Yle Uutiset (Fince). 8 Mart 2022. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Kokenut kokoomusedustaja jättää eduskunnan – "Tämän päätöksen tekeminen on ollut todella vaikeaa"". Ilta-Sanomat (Fince). 7 Temmuz 2022. 9 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Kokoomuksen ääniharava Jaana Pelkonen jättää politiikan – ei asetu ehdolle vaaleissa". MTV Uutiset (Fince). 11 Şubat 2020. 28 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ a b c "Jatkokautta eduskunnassa haetaan innokkaimmin 16 vuoteen: Arkadianmäen jättävät muun muassa Petelius, Sipilä ja Tuomioja – katso koko lista". MTV Uutiset (Fince). 21 Şubat 2023. 19 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "SDP:n pitkäaikainen kansanedustaja Jukka Gustafsson ei lähde ehdolle kevään eduskuntavaaleihin". Yle Uutiset (Fince). 1 Eylül 2022. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "SDP:n kansanedustaja Anneli Kiljunen ei asetu enää ehdolle eduskuntaan – keskittyy tehtäviinsä Etelä-Karjalan hyvinvointialueella". Yle Uutiset (Fince). 23 Haziran 2022. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Raimo Piirainen ei lähde ehdolle vaaleihin – Markku Oikarinen ensikertaa ehdolle". Kainuun Sanomat (Fince). 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "SK: Raumalainen Kristiina Salonen Satakunnan maakuntajohtajaksi – kova isku Sdp:lle". Ilta-Sanomat (Fince). 9 Aralık 2022. 14 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Erkki Tuomioja ei lähde enää ehdolle seuraavissa eduskuntavaaleissa". Yle Uutiset (Fince). 6 Mayıs 2022. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ "Advance voting hits record levels in Finnish election". News (İngilizce). 29 Mart 2023. 29 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Finns head to the polls as three parties vie to lead next government". News (İngilizce). 2 Nisan 2023. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ "Whole country, voter turnout". tulospalvelu.vaalit.fi. 2 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ a b c "Current ruling coalition can't continue after elections, states Saarikko". Helsinki Times. 10 Mart 2023. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023. Geçersiz
|ölü-url=canlı
(yardım) - ^ a b "Finland's far right aims to oust popular PM Sanna Marin in legislative elections". France 24. 1 Nisan 2023. 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023. Geçersiz
|ölü-url=canlı
(yardım) - ^ "Tulospalvelu | Eduskuntavaalit 2023 | yle.fi". vaalit.yle.fi (Fince). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023. Geçersiz
|ölü-url=canlı
(yardım) - ^ a b "Finland shifts to the right but could face weeks of fraught coalition talks". The Guardian. 3 Nisan 2023. 6 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2023.
- ^ "Finnish centre-right eyes coalition talks as defeated Marin considers future". Reuters. 3 Nisan 2023. 5 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2023.
- ^ "Finnish election results predict two possible government coalitions". EURACTIV. 3 Nisan 2023. 3 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Nisan 2023.
- ^ Karkkola, Minna (2 Nisan 2023). "Näin Petteri Orpo laittaa hallitusneuvottelut käyntiin – Lähteekö viestejä SDP:lle tai PS:lle?". Uusi Suomi (Fince). 2 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023. Geçersiz
|ölü-url=canlı
(yardım) - ^ "Nimittäminen ja järjestäytyminen". Valtioneuvosto (Fince). 25 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023. Geçersiz
|ölü-url=canlı
(yardım) - ^ "Finlandiya'nın Marin partinin liderliğinden ayrılıyor". Reuters. 5 Nisan 2023. 5 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2023.
- ^ "Merkez ve Yeşiller muhalefete odaklanıyor, koalisyon görüşmelerini zorlaştırıyor". Helsinki Times. 5 Nisan 2023. 5 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Nisan 2023.
- ^ "Finlandiya'da uzak sağ koalisyon hükümetine katılmak üzere görüşmeler sürüyor". Politico. 27 Nisan 2023. 27 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Nisan 2023.
- ^ "Finlandiya muhafazakarları uzak sağ ile koalisyon kuracak - DW - 15/06/2023". dw.com (İngilizce). 17 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2023.
- ^ "Finlandiya muhafazakar partisi sağcı koalisyon hükümeti için bakanları seçiyor - The Seattle Times". www.seattletimes.com. 18 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Haziran 2023.