Laktik asit
| |||
Adlandırmalar | |||
---|---|---|---|
Tercih edilen IUPAC adı 2-Hidroksipropanoik asit[1] | |||
Diğer adlar
| |||
Tanımlayıcılar | |||
| |||
3D model (JSmol) |
| ||
3DMet |
| ||
1720251 | |||
ChEBI |
| ||
ChEMBL |
| ||
ChemSpider |
| ||
ECHA InfoCard | 100.000.017 ![]() | ||
EC Numarası |
| ||
E numaraları | E270 (koruyucular) | ||
362717 | |||
IUPHAR/BPS |
| ||
KEGG |
| ||
PubChem CID |
| ||
RTECS numarası |
| ||
UNII |
| ||
UN numarası | 3265 | ||
CompTox Bilgi Panosu (EPA) |
| ||
InChI
| |||
SMILES
| |||
Özellikler | |||
Kimyasal formül | C3H6O3 | ||
Molekül kütlesi | 90,08 g mol−1 | ||
Erime noktası | 18 °C (64 °F; 291 K) | ||
Kaynama noktası | 122 °C (252 °F; 395 K) at 15 mmHg | ||
Çözünürlük (su içinde) | karışabilir[2] | ||
Asitlik (pKa) | 3.86,[3] 15.1[4] | ||
Termokimya | |||
Standart yanma entalpisi (ΔcH⦵298) | 1361.9 kJ/mol, 325.5 kcal/mol, 15.1 kJ/g, 3.61 kcal/g | ||
Benzeyen bileşikler | |||
Diğer anyonlar | Lactate | ||
Benzeyen carboxylic acids |
| ||
Benzeyen bileşikler |
| ||
Farmakoloji | |||
G01AD01 (WHO) QP53AG02 | |||
Tehlikeler | |||
GHS etiketleme sistemi: | |||
Piktogramlar | ![]() | ||
Tehlike ifadeleri | H315, H318[5] | ||
Önlem ifadeleri | P280, P305+P351+P338[5] | ||
Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa). | |||
Bilgi kutusu kaynakları |
Laktik asit, kimyasal formülü C₃H₆O₃ olan organik bir asittir. İzomerik iki formu vardır: L(+) laktik asit ve D(-) laktik asit. Laktik asit, birçok doğal süreçte ve mikroorganizmalar tarafından fermantasyon sırasında üretilir. Bu asit, sütte de doğal olarak bulunur ve bu nedenle "laktik" adını almıştır.[6]
"Ana madde: Laktik asit fermentasyonu"
Tarihi ve Keşfi
Laktik asit, 1780 yılında Carl Wilhelm Scheele tarafından keşfedilen, formülü CH3CHOH-COOH ve kimyaca adı alfa hidroksipropanoyik asit olan, bir organik hidroksi asittir. 1881'de ticari olarak büyük ölçüde ekşimiş sütten elde edildi; bu yüzden süt asidi de denir. Sütte bulunan laktoz, laktik maya denilen bakteriler tarafından laktik aside dönüştürülür.
Her insanın vücudunda oluşan tabii bir organik bileşik olan laktik asit, kas, kan ve vücudun değişik organlarında bulunur. Laktat ile aynı anlamda kullanılır, laktat, laktik asidin sodyum (Na) ve potasyum (K) tuzudur.[7]
Kimyasal Özellikleri
Laktik asit, bir hidroksi grubu ve bir karboksil grubu içeren bir alfa hidroksi asittir. Genellikle hafif sarı veya renksiz bir sıvıdır. Organik asitler ailesine aittir ve su içinde çözünürler. Laktik asit, genellikle laktik asit fermantasyonu adı verilen bir süreçte glukozun bakteri veya maya tarafından fermantasyonu sırasında oluşur.[8]
Laktik asidin temel kaynağı, glikojen olarak adlandırılan, karbonhidratın yıkımı sonucu oluşan bir yan üründür. Anaerobik glikoliz sonucu pirüvat üretildiği zaman kas hücresi onu aerobik olarak enerji üretimine katmayı dener. Şayet, kas hücresi üretilen tüm pirüvatı kullanma kapasitesine (aerobik olarak) sahip değilse, pirüvat laktata dönüşür.[9]
Üretim ve Kullanım
Laktik asit, gıda endüstrisinde yoğurt, peynir ve ekmek gibi fermente ürünlerin üretiminde kullanılır. Aynı zamanda kozmetik ürünlerde, ilaçlarda ve kimyasal sentezde de bulunabilir. Laktik asidin en yaygın kullanımlarından biri, polilaktik asit (PLA) adı verilen biyolojik olarak parçalanabilir bir plastik üretiminde kullanılmasıdır.[10]
Sağlık ve Tıp Açısından Önemi
Laktik asidin vücutta birikmesi, laktik asidoz olarak bilinen bir duruma neden olabilir. Bu durum, vücudun yeterince laktik asidi metabolize edememesi sonucu ortaya çıkar. Laktik asit ayrıca, spor sırasında kaslarda biriken ve kısa süreli bir ağrıya neden olan bir metabolik yan üründür. Ancak normal şartlarda, vücut bu asidi enerji üretimi süreçlerinde kullanabilir.[11]
Kaynakça
- ^ a b "CHAPTER P-6. Applications to Specific Classes of Compounds". Nomenclature of Organic Chemistry : IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013 (Blue Book). Cambridge: The Royal Society of Chemistry. 2014. s. 748. doi:10.1039/9781849733069-00648. ISBN 978-0-85404-182-4.
- ^ Alman İş Güvenliği ve Sağlığı Enstitüsü'nün GESTIS Madde Veritabanındaki [1]
- ^ Dawson RM (1959). Data for Biochemical Research. Oxford: Clarendon Press.
- ^ Silva AM, Kong X, Hider RC (October 2009). "Determination of the pKa value of the hydroxyl group in the alpha-hydroxycarboxylates citrate, malate and lactate by 13C NMR: implications for metal coordination in biological systems". Biometals. 22 (5): 771-8. doi:10.1007/s10534-009-9224-5. PMID 19288211.
- ^ a b c Sigma-Aldrich Co., DL-Lactic acid.
- ^ GHOLAMRAHMANİ, Yasamin (13 Haziran 2023). "Nurtaç Ergün Atbaşı, Çağdaş Türk Tiyatrosunda Empati, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık". Türkbilig. 2023 (45): 94-95. doi:10.59257/turkbilig.1314109. ISSN 1302-6011.
- ^ Bakırcı, Fatih; Köse, Ergun (11 Ağustos 2017). "Ekşi Hamurlardan Laktik Asit Bakterileri ve Mayaların İzolasyonu ve Tanımlanması". Akademik Gıda: 149-154. doi:10.24323/akademik-gida.333670. ISSN 1304-7582.
- ^ Klein, Günter; Pack, Alexander; Bonaparte, Christine; Reuter, Gerhard (1 Mayıs 1998). "Taxonomy and physiology of probiotic lactic acid bacteria". International Journal of Food Microbiology. 41 (2): 103-125. doi:10.1016/s0168-1605(98)00049-x. ISSN 0168-1605.
- ^ Juhn, Daniel; Grantham, Hedley (28 Mayıs 2014). "Sustainable Biofuel Crops Project, Final Report".
- ^ ERTÜRKMEN, Pelin (8 Mayıs 2023). "The use of some acid-tolerant lactic acid bacteria in the production of rose vinegar by the traditional method". Gıda ve Yem Bilimi Teknolojisi Dergisi. 0 (31): 12-22. doi:10.56833/gidaveyem.1364510. ISSN 1303-3107.
- ^ YİĞİT, Nalan Özgür; DİDİNEN, Behire Işıl; BAHADIR KOCA, Seval; DEMİR, Tülay (1 Aralık 2018). "The Effects of Lactic Acid Bacteria on Growth Performance of Fish". Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi. 14 (4): 365-370. doi:10.22392/egirdir.406328. ISSN 1308-7517.