Tunç Başaran
Tunç Başaran | |
---|---|
![]() 2008 Uluslararası İstanbul Film Festivali kapanış töreninde Tunç Başaran | |
Doğum | 1 Ekim 1938(1938-10-01) İstanbul, Türkiye |
Ölüm | 18 Aralık 2019 (81 yaşında) İstanbul, Türkiye |
Defin yeri | Bandırma, Balıkesir |
Milliyet | Türk |
Meslek | Oyuncu, senarist, yönetmen |
Etkin yıllar | 1961-2008 |
Evlilik | Füsun Önal (e. 1980; b. 1983) |
Ebeveyn(ler) | Pakize Başaran Fikri Başaran |
Akraba(lar) | Meriç Başaran (kardeşi) |
Ödüller | Tüm Liste |
Tunç Başaran (1 Ekim 1938, İstanbul - 18 Aralık 2019, İstanbul[1]), Türk yönetmen.[2]
İlk yılları
Babası marangoz Fikri Başaran, annesi yazar Pakize Başaran, kızı Zeynep Göksu'dur. Çocukluğu ve gençliği İstanbul’un Fatih semtinde geçmiştir. Yaşamını değiştiren yerin, eskiden Direklerarası adı verilen Şehzadebaşı olduğunu söyler; çünkü orada yedi sekiz sinema vardır. Altı yaşından itibaren o sinemalarda oynayan filmlerle haşır neşir olur. Yazar İslam Çupi’yle Fatih Kaymakamlığı karşısındaki Hava Şehitleri Parkı’nın parmaklıklarına oturur, seyrettikleri filmleri tartışırlar. Ona John Ford lâkabını takan da Çupi’dir. 17 yaşındayken evden kaçar. Amacı kaçak olarak bir şilebe binip Amerika’ya gitmektir. Sinemacı olacaktır ve Charlton Heston’u görecektir her nedense. Ancak Adapazarı’nda yakalanır.
Kariyeri
Edebiyat Fakültesi’nde okurken yönetmen Memduh Ün’le tanışır. Yazdığı bir senaryoyu okuyan Ün kendisine asistanlık teklif eder. Dört sene Ün’ün yanında çalışır. “Ne öğrendiysem ondan öğrendim” der Başaran. O arada Lütfi Akad, Halit Refiğ, Atıf Yılmaz, Ertem Göreç gibi ünlü yönetmenlerin yanında da asistanlık yapar.
1964 yılında ilk filminde, “Borusunu Öttüren” adlı oyunu senaryo haline getiren Orhan Kemal’le çalışır. Sonra “Kara Memet” ve Orhan Kemal’in “Bekçi Murtaza”sını çeker. 1966’da askere gider. Sinemadan kopmaz, çok trajik bulduğu Adnan Menderes’in hayatını film yapmak ister, araştırmalara başlar.
Askerlik görevinin ardından yine setlere döner. 70'li yılların başında Yeşilçam’daki seks filmleri furyası ve gerçek film yapımcılarının piyasadan çekilmesinden dolayı yönetmenliği bırakıp bir gecede evini şehir dışına taşır. Bir yıl kadar hiçbir iş yapmaz. Menderes’le ilgili araştırmalarına devam etmektedir.
Reklam sektörüne geçer ve reklam filmleri çekmeye başlar. Bir süre sonra bu alanda bir numara olur. On beş yıl aradan sonra yeniden sinema filmi yapma zamanı geldiğine inanır. Kazandığı bütün parayı senaryosunu da kendi yazdığı “Biri ve Diğerleri” adlı filme yatırır. Film kendisine 1987 Antalya Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü’nü, ardından 1988’de İstanbul Film Festivali’nde (o günlerdeki adıyla İstanbul Sinema Günleri) En İyi Türk Filmi Ödülü’nü getirir. Sonra “Uçurtmayı Vurmasınlar”ı (1989) yapar. Başta 8. Uluslararası İstanbul Film Festivali’nde kazandığı “Yılın En İyi Türk Filmi” ödülü olmak üzere, yurt içi ve yurt dışında En İyi Film, En İyi Yönetmen dallarında birçok ödül alan bu film “En İyi Yabancı Film” dalında Oscar aday adayı olur. Arkasından “Piano Piano Bacaksız” (1991) filmi gelir. O da “Uçurtmayı Vurmasınlar”ın başarısını yakalar. “Uzun İnce Bir Yol” (1993), “Sen de Gitme” (1996), “Kaçıklık Diploması”(1998), “Abuzer Kadayıf” (2000) Başaran’ın uluslararası sinema tarihinde yerini almış filmleridir. Uzun süre boyunca Adnan Menderes konulu belgesel çalışmalarını aralıklarla sürdürmüştür.
Filmleri
Yıl | Yapım | Görevi | ||||
---|---|---|---|---|---|---|
Oyuncu | Senarist | Yapımcı | Yönetmen | Not(lar) | ||
1961 | Avare Mustafa | Reji ekibi | ||||
1961 | Güneş Doğmasın | ![]() | Yönetmen yardımcısı | |||
1961 | Seviştiğimiz Günler | ![]() | Reji ekibi | |||
1962 | Akasyalar Açarken | Yönetmen yardımcısı | ||||
1962 | Beş Kardeştiler | ![]() | Yönetmen yardımcısı, Kurgu | |||
1962 | Gençlik Hülyaları | Yönetmen yardımcısı | ||||
1962 | Rıfat Diye Biri | ![]() | ||||
1962 | Üç Tekerlekli Bisiklet | Yönetmen yardımcısı | ||||
1963 | Bire On Vardı | ![]() | Yönetmen yardımcısı | |||
1963 | Yavaş Gel Güzelim | Reji ekibi | ||||
1963 | İki Gemi Yanyana | Yönetmen yardımısı, Kurgu | ||||
1964 | Hayat Kavgası | ![]() | ||||
1964 | Kanun Karşısında | Reji ekibi | ||||
1964 | Kara Memed | ![]() | ![]() | |||
1964 | On Korkusuz Adam | ![]() | ||||
1964 | Öp Annenin Elini | ![]() | Reji ekibi | |||
1965 | Asla Esir Olmayacağız | ![]() | ||||
1965 | Ebu Müslim Horasani | ![]() | ||||
1965 | Konyakçı | ![]() | ||||
1965 | Murtaza | ![]() | ||||
1965 | On Korkusuz Kadın | ![]() | ||||
1966 | Fatih'in Fedaisi | ![]() | ||||
1966 | Kanunsuz Yol | ![]() | ![]() | |||
1966 | Vatan Kurtaran Aslan | ![]() | ||||
1967 | Büyük Kin | ![]() | ![]() | |||
1967 | Elveda | ![]() | ![]() | |||
1967 | Kara Davut | ![]() | ||||
1968 | Gönüllü Kahramanlar | ![]() | ![]() | |||
1969 | Acı İle Karışık | ![]() | ![]() | |||
1969 | Allah'ın Arslanı Hazreti Ali | ![]() | ||||
1969 | Tarkan | ![]() | ||||
1970 | Cafer Bey | ![]() | ![]() | ![]() | ||
1970 | Demir Yumruk Devler Geliyor | ![]() | ![]() | |||
1970 | Gölgedeki Adam | ![]() | ||||
1970 | Gönül Meyhanesi | ![]() | ![]() | |||
1970 | Kaderin Pençesinde | ![]() | ||||
1970 | Küçük Hanımın Şoförü | ![]() | ||||
1970 | Üç Kral Serseri | ![]() | ![]() | |||
1971 | Ayşecik ve Sihirli Cüceler Rüyalar Ülkesinde | ![]() | ![]() | |||
1971 | Korkusuz Kaptan Swing | ![]() | ||||
1971 | On Küçük Şeytan | ![]() | ![]() | |||
1972 | Cesurlar | ![]() | ![]() | |||
1972 | Delioğlan | ![]() | ![]() | |||
1972 | Gece | ![]() | ![]() | |||
1972 | Kozalı Gelin | ![]() | ![]() | |||
1972 | Mustafam | ![]() | ||||
1972 | Tehlikeli Görev | ![]() | ||||
1972 | Vur | ![]() | ![]() | |||
1972 | Şehvet | ![]() | ![]() | |||
1973 | Ben Böyle Doğdum | ![]() | ![]() | |||
1973 | Kaderim Kanla Yazıldı | ![]() | ||||
1973 | Muhteşem Hırsız | ![]() | ||||
1973 | Ömer Hayyam | ![]() | ![]() | |||
1985 | Bay Alkolü Takdimimdir | ![]() | ||||
1986 | Bizi Güldürenler | ![]() | ||||
1987 | Biri ve Diğerleri | ![]() | ![]() | ![]() | ||
1989 | Uçurtmayı Vurmasınlar | ![]() | ![]() | |||
1991 | Uzun İnce Bir Yol | ![]() | ![]() | |||
1992 | Hadi Gel Bar | ![]() | ||||
1992 | Piano Piano Bacaksız | ![]() | ![]() | |||
1995 | Azmi | ![]() | ||||
1995 | Sen De Gitme | ![]() | ![]() | |||
1998 | Kaçıklık Diploması | ![]() | ![]() | |||
2000 | Abuzer Kadayıf | ![]() | ||||
2000 | Ceket | ![]() | ||||
2002 | Bana Abi De | Genel Yönetmen | ||||
2005 | Sinema Bir Mucizedir | ![]() | ![]() | |||
2005 | Teberik Şanssız | ![]() | ||||
2006 | Fantastiğin Sineması | ![]() | ||||
2006 | Pertev Bey'in Üç Kızı | ![]() | ||||
2008 | Vesaire Vesaire | ![]() | ![]() |
Ödüller
- 2003: Altın Portakal Film Festivali - Yaşam Boyu Onur Ödülü
- 2011: Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema - Sinema Onur Ödülü
Ölümü
Tunç Başaran 18 Aralık 2019'da İstanbul'da yumuşak doku kanseri tedavisi gördüğü bir hastanede 81 yaşında ölmüştür. Naaşı Karacaahmet Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazından sonra, Balıkesirin Bandırma ilçesinde defnedilmiştir.
Kaynakça
Dış bağlantılar
- Beyazperde'de Tunç Başaran
- IMDb'de Tunç Başaran
- Sinemalar.com'da Tunç Başaran
- SinemaTürk'te Tunç Başaran
- TSA´de Tunç Başaran 5 Mayıs 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.