Ryszard II
![]() | Ten artykuł dotyczy władcy brytyjskiego. Zobacz też: sztuka Ryszard II Williama Shakespeare’a. |
![]() | |||
![]() | |||
Król Anglii | |||
Okres | od 22 czerwca 1377 | ||
---|---|---|---|
Poprzednik | Edward III | ||
Następca | Henryk IV Lancaster | ||
Dane biograficzne | |||
Dynastia | Plantageneci | ||
Data i miejsce urodzenia | 6 stycznia 1367 | ||
Data i miejsce śmierci | 14 lutego 1400 | ||
Ojciec | Edward (Czarny Książę) | ||
Matka | Joanna z Kentu | ||
Żona | Anna Czeska | ||
Dzieci | brak | ||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Ryszard II (ur. 6 stycznia 1367 w Bordeaux, zm. 14 lutego 1400 w Pontefract)[1] – młodszy syn Edwarda Czarnego Księcia[1], księcia Walii, syna króla Edwarda III, i Joanny z Kentu. Król Anglii od 22 czerwca 1377 do 29 września 1399[1]. Urodził się w czasach, gdy jego ojciec był księciem Akwitanii. Po rychłej śmierci starszego brata Edwarda, który zmarł w wieku 6 lat, i śmierci ojca w 1376 r. został księciem Walii[2] i następcą angielskiego tronu. 22 czerwca 1377 r. po śmierci dziadka Edwarda III został kolejnym królem Anglii[1]. Miał wtedy 10 lat.
Początek rządów
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Arms_of_Richard_of_Bordeaux%2C_Prince_of_Wales_%28later_Richard_II%29.svg/100px-Arms_of_Richard_of_Bordeaux%2C_Prince_of_Wales_%28later_Richard_II%29.svg.png)
W zastępstwie młodego króla realną władzę sprawował jego stryj, Jan z Gandawy, 1. książę Lancaster. Oskarżano go w następnych latach, raczej bezpodstawnie, o próbę zagarnięcia tronu dla siebie. Faktem jest, że działania Lancastera nie wzbudzały entuzjazmu poddanych, zarówno tych bogatych, jak i biednych.
W latach 1377–1381 Lancaster nałożył na ludność aż trzy podatki pogłówne (poll tax). Trzecie nałożenie tego podatku wywołało w Anglii niepokoje społeczne zwane powszechnie powstaniem Wata Tylera[1].
Rebelia rozpoczęła się w czerwcu 1381 r. w południowych hrabstwach Kent i Essex. Powstańcy uzyskali wsparcie heretyckiego ruchu lollardów. Chłopi wysłali deputację do Ryszarda przedstawiając mu swoje żądania, m.in. zmniejszenia opodatkowania i obciążeń chłopów oraz dymisję niepopularnych ministrów. W tym czasie inna grupa powstańców zaatakowała Tower, gdzie zabili m.in. Simona Sudbury’ego, arcybiskupa Canterbury i Lorda Kanclerza (Lord Chancellor) i Roberta de Halesa, przeora joannitów w Anglii i Lorda Wielkiego Skarbnika (Lord High Treasurer). Ryszard wyraził wstępnie zgodę na rokowania, które miały odbyć się na polach Smithfield, nazajutrz 15 czerwca.
Podczas negocjacji doszło do bójki między Tylerem, a burmistrzem Londynu Williamem Walworthem, podczas której ten ostatni przebił Tylera mieczem. Pozbawieni przywódcy chłopi zostali prędko rozgromieni.
Rządy osobiste
Osobiste rządy Ryszarda rozpoczęły się w 1386 r. Jan z Gandawy został wysłany w charakterze ambasadora do Kastylii, zaś Ryszard rozpoczął budowę swojego stronnictwa. Na jego czele stanęli Robert de Vere, 9. hrabia Oxford i Lord Wielki Szambelan (Lord Great Chamberlain) oraz Michael de la Pole, 1. hrabia Suffolk. W opozycji znalazła się grupa baronów określających się jako Lordowie Apelanci (Lords Appellant) na czele z Tomaszem Woodstockiem, księciem Gloucester, Richardem FitzAlanem, 11. hrabią Arundel, i Thomasem de Beauchamp, 12. hrabią Warwick.
Stronnicy Ryszarda byli bardzo niepopularni wśród baronów. W 1387 r. Wspaniały Parlament (Wonderful Parliament) pod zbrojną presją Lordów Apelantów zażądał od króla dymisji jego zwolenników. Ryszard odmówił, aresztował Arundela i wysłał armię pod wodzą Oxforda przeciwko pozostałym Lordom Apelantom. Armia ta nie odniosła sukcesu, natomiast Lordowie pojmali w Tower samego króla. W 1388 r. król usunął wszystkich urzędników, których dymisji żądali Apelanci. Większość z nich została ścięta, zaś Oxford i Suffolk skazani na banicję. Władzę pochwycili Lordowie Apelanci, zaś Ryszard utracił większość swojego autorytetu.
Chwiejna stabilizacja
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Richard_II_noble_1377_692129.jpg/360px-Richard_II_noble_1377_692129.jpg)
Po doświadczeniach lat 1387–1388 Ryszard unikał konfliktów z baronami, na których czele stał od 1390 r. książę Lancaster. Ryszard okazał się wielkim mecenasem sztuki, ozdobił Westminster Hall i popierał twórczość literatów, m.in. Geoffreya Chaucera. Król interesował się kuchnią i urządzaniem stołu, nadzorował przygotowania do ważnych uroczystości. Anglikom mającym w pamięci wojowniczych Edwarda III i Czarnego Księcia, postępowanie Ryszarda zbyt przypominało czasy Edwarda II, rządy kolejnego „delikatnego” króla, nieznajdującego upodobania w wojnie. Rzeczywiście, Ryszard nie był typem wojownika. W 1385 r. poprowadził wyprawę do Szkocji, aczkolwiek bez większych sukcesów. Z Francją nie walczył, zawarłszy w 1396 r. 28-letni rozejm. Również podczas pierwszej wyprawy do Irlandii w 1394 r. Ryszard częściej posługiwał się dyplomacją niż orężem.
Król był również przeświadczony o boskiej godności i posłannictwie monarchy, który powinien posiadać niczym nie ograniczoną władzę w Królestwie, całymi godzinami przesiadywał w koronie, zakazał patrzenia sobie w twarz. Ryszarda cechowała niechęć do kompromisów, chciał aby wszystkie sprawy rozstrzygane były po jego myśli. Śmierć żony Anny Czeskiej w 1394 r. (poślubił ją 11 lat wcześniej), którą darzył dewocyjną miłością, sprawiła, że Ryszard stał się bardziej niedostępny dla otoczenia. Podobno ta śmierć wyzwoliła w królu ukryte szaleństwo. Świadkowie pisali, że król bez powodu tarzał się po podłodze wydając dzikie wrzaski, nagle wpadał w szał i rzucał wszystkim, co miał pod ręką. Zdarzało mu się także publicznie płakać po śmierci żony.
Upadek
W 1397 r. Ryszard uznał, że już najwyższy czas wcielić w życie swoje ideały bożych praw monarchy i wydostać się spod kurateli Lordów Apelantów. Pod pretekstem antykrólewskiego spisku kazał stracić Arundela i wygnać Warwicka. Gloucester został uwięziony i prawdopodobnie na rozkaz króla zamordowany w więzieniu. Bezdzietny Ryszard wyznaczył na swojego spadkobiercę Rogera Mortimera, 4. hrabiego Marchii, po kądzieli wnuka Lionela z Antwerpii, młodszego syna Edwarda III, zaś po jego śmierci w 1398 r., jego młodego syna Edmunda.
Największym zagrożeniem dla rządów Ryszarda był Henryk Bolingbroke, syn księcia Lancaster, wygnany pod błahym pretekstem w 1399 r. W tym samym roku Lancaster zmarł i jego ziemie przeszły pod zarząd Korony. W tym momencie Ryszard popełnił błąd, zostawiając niedokończone sprawy wewnętrzne Królestwa i wyprawił się do Irlandii[2].
Wykorzystał to Bolingbroke, który przy francuskiej pomocy wylądował w Yorkshire. Autokratyczne rządy Ryszarda i niechęć do niego wśród szerokich kręgów arystokracji sprawiły, że Bolingbroke rychło opanował większość Anglii. Początkowo stawiał sobie za cel odzyskanie rodowych włości i przywrócenie pozycji Lordom Apelantom, przy zachowaniu Ryszarda jako króla i Mortimera jako jego następcy. Ryszard jednak nie chciał układów i wylądował z wojskiem w Walii, jednak został rychło opuszczony przez stronników i 19 sierpnia poddał się Bolingbroke’owi na zamku Flint, zgadzając się na abdykację w zamian za życie.
Przetransportowano go do Tower i zmuszono do abdykacji (29 września 1399 r.)[1]. Parlament zatwierdził abdykację Ryszarda i przekazanie korony Bolingbroke’owi (teraz Henrykowi IV). Ryszard został skazany na więzienie w zamku Pontefract. Tam zmarł ok. 14 lutego 1400 r. zamordowany lub zagłodzony[1].
Aby uciąć wszelkie spekulacje, że Ryszard żyje, jego ciało wystawiono na widok publiczny w źle wykonanej trumnie, po czym pochowano w Kings Langley Church[1]. W 1413 r. Henryk V, syn Henryka IV, przeniósł ciało Ryszarda do katedry Westminsterskiej[1].
Rodzina
Ryszard był dwukrotnie żonaty, ale nie doczekał się potomstwa.
22 stycznia 1383 r. w katedrze Westminsterskiej poślubił Annę Czeską[1] (11 lipca 1366 – 7 czerwca 1394), córkę Karola IV Luksemburskiego – cesarza rzymskiego, króla niemieckiego i czeskiego oraz Elżbiety Pomorskiej, córki Bogusława V, księcia słupskiego (wnuczki Kazimierza III Wielkiego).
31 października 1396 r. poślubił Izabelę de Valois (9 listopada 1389 – 13 września 1410), córkę Karola VI Szalonego – króla Francji i Izabeli Bawarskiej (córki Stefana III, księcia Bawarii-Ingolstadt).
Zobacz też
- sztuka Ryszard II Williama Shakespeare’a.
Przypisy
Bibliografia
- Charles Phillips: The Illustrated Encyclopedia of Royal Britain. John Haywood, Richard G. Wilson (konsult.). New York: Metro Books, 2011. ISBN 978-1-4351-1835-5.
- NigelN. Saul NigelN., Richard II, New Haven: Yale University Press, 1997, ISBN 0-300-07003-9, OCLC 35262429 .
- p
- d
- e
Niezależni książęta Walii |
|
---|---|
Książęta Walii jako następcy tronu Anglii |
|
- p
- d
- e
Królestwo Wesseksu |
| ||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Królestwo Angielskie (z czasem Królestwo Anglii) |
| ||||||||||||||||||||||||||
Republika Angielska |
| ||||||||||||||||||||||||||
Królestwo Anglii |
|
- W 1707 Anglia łączy się z Królestwem Szkocji tworząc Królestwo Wielkiej Brytanii.
- p
- d
- e
Lordowie Irlandii |
| ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Królowie Irlandii |
| ||||||||||||
Republika Angielska |
| ||||||||||||
Królowie Irlandii |
| ||||||||||||
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii |
| ||||||||||||
Monarchowie Irlandii |
| ||||||||||||
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej |
|
- ISNI: 0000000073575615
- VIAF: 262479505
- ULAN: 500404079
- LCCN: n50074522
- GND: 118600257
- LIBRIS: tr57807c1skj7vz
- BnF: 123512076
- SUDOC: 032492626
- NLA: 35450652
- NKC: jn20000701506
- NTA: 070596212
- BIBSYS: 90657755
- CiNii: DA04929005
- Open Library: OL2314179A
- PLWABN: 9810610467705606
- NUKAT: n98024863
- OBIN: 23499
- J9U: 987007267014405171
- CANTIC: a11348239
- LNB: 000232774
- NSK: 000505724
- ΕΒΕ: 147727
- BLBNB: 000332958
- PWN: 3970537
- Britannica: biography/Richard-II-king-of-England
- Universalis: richard-ii
- SNL: Rikard_2.
- Catalana: 0055457
- Hrvatska enciklopedija: 52881